شناسایی منابع آلاینده چندگانه در رودخانه در دامنه یک‌بعدی تحت شرایط واقعی

نویسندگان

1 دانشکده کشاورزی، گروه سازه‌های آبی، دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشکده کشاورزی، گروه سازه‌های آبی، دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشکده کشاورزی، گروه سازه‌های آبی، دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22034/jcee.2020.26099.1632
چکیده

بحث شناسایی و بازیابی تابع شدت منابع آلاینده ناشناخته، یکی از مهم‌ترین مسائل و چالش‌های زیست‌محیطی در رودخانه‌ها است. از این‌رو لزوم بهره‌گیری از روش‌های مطمئن و دقیق جهت بازیابی اطلاعات مربوط به شدت زمانی و زمان رهاسازی آلودگی از منابع آلاینده در رودخانه اجتناب‌ناپذیر است. در هرکدام از روش‌های حل معکوس معادله جابه‌جایی- پراکندگی در رودخانه، محدودیت‌ها و نقاط ضعفی وجود دارد، بنابراین روشی موردنیاز است که علاوه بر دقت و کاهش محدودیت‌ها، پیچیدگی‌های شرایط واقعی رودخانه را نیز از لحاظ شرایط جریان و منابع آلاینده مورد بررسی قرار دهد. بر همین اساس یک مدل عددی مبتنی بر رویکرد ریاضی ماتریس معکوس برپایه روش تنظیم تیخونف و نتایج حاصل از اصل برهم‌نهی ارائه‌ شده است. این مدل به بازیابی توابع شدت زمانی منابع چندگانه آلاینده در حالت‌ پیچیده پرداخته و با استفاده از داده‌های واقعی رودخانه کارون در فاصله ایستگاه ملاثانی تا ایستگاه فارسیات در حالت یک­بعدی و شرایط جریان غیرماندگار صحت سنجی شده است. در پایان علاوه بر ارائه چارچوب، نتایج محاسبات نشان می‌دهد که مدل معکوس مذکور به­خوبی قادر است با کم­ترین اطلاعات مشاهدات پایین‌دست و تنها با یک مرتبه اجرا تمامی توابع شدت منابع آلاینده در هر نقطه از رودخانه را بازسازی کند.