فراترکیب نظریۀ تمدنسازی نهضتی (فرایند تمدنسازی اسلامی مبتنی بر رویکرد نهضت اسلامی و مقاومت اسلامی)
نویسندگان
1 دانشیار گروه انقلاب اسلامی، دانشکده مطالعات بین الملل، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران
doi
10.22034/rcdir.2025.490319.1149چکیده
هدف این پژوهش بررسی و احصای نظریۀ تمدنسازی نهضتهای اسلامی در خلال پژوهشهای نگارنده است. دین، مکتب و حکومت اسلامی تمدنسازند. نهضتها و مقاومت اسلامی امروزه نقش بسترسازی تمدن نوین اسلامی را ایفا میکنند. این پژوهش در پی مرور سوابق، استخراج و بهکارگیری تجارب برای یکپارچهسازی و ارائهٔ راهبرد و اقدامات برای نظریهپردازی تمدنسازی نهضتی است. در این پژوهش، از روش فراترکیب در بخش کیفی و عرضهٔ رویکرد جامع از تحقیقات برای بازنگری و مرور نظاممند سوابق و کشف روابط جدید استفاده شده است و این روش قابلیت دستیابی به تجمیع دادههای کیفی را فراهم میآورد. دغدغۀ این پژوهش تدوین و طراحی «نظریهٔ تمدنسازی نهضتی» با بررسی نظاممند و روشمند است. اصلیترین سؤال پژوهش این است که مهمترین عوامل مؤثر در تمدنسازی نهضتی کداماند؟ جامعهٔ آماری پژوهش شامل 20 عنوان مقالهٔ علمی ـ پژوهشی نگارنده است که از سال 1394 تا 1404 با موضوع مرتبط منتشر شده است. یافتههای پژوهش در سه مسئلهٔ اساسی با پرسش از چیستی، چرایی و چگونگی در راستای خطمشیگذاری و عرضهٔ راهبرد احصا ارزیابی و تحلیل شده است. صورتبندی مفهومی و مهمترین مؤلفههای نظریه عبارتاند از تفکر و اندیشهورزی نهضتی، انسان نهضتی، دیپلماسی نهضتی، صبر، ایستادگی و مقاومت اسلامی، جنبشسازی انقلابیِ مردمپایه، تربیت و آموزش نهضت و نهضتی و رهبری نهضت و نهضتی. نتیجۀ بررسی صورتگرفته نشان داد فعالیت نهضتی و خدمات مستشاری تأثیر معنادار و شتاببخش در تمدنسازی دارد و درنتیجه مقولۀ تمدنسازی نهضتی در قالب نظریه قابل طرح، عرضه و اجراست.