بایسته‌های کنشگری تمدنی با تأکید بر بیانات شهید آیت‌الله خامنه‌ای (ره)

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سید جمال الدین اسدآبادی، اسدآباد، ایران

doi
10.22034/rcdir.2025.515481.1174
چکیده

از الزامات تمدن‌سازی نوین اسلامی، کنشگری تمدنی و تناسب رفتارهای فردی و اجتماعی با آن است. همسویی رفتارهای فردی و اجتماعی با قواعد اسلامی و تمدنی، یک ضرورت است و التزام عملی به آن، گامی بلند در جهت شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی تلقی می‌شود. براین‌پایه، پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، الزامات رفتاری در چهار رکن تمدنی -سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی- را کاوید. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که در حوزه سیاسی، «پی‌ریزی قوانین اسلامی»، «ایجاد امنیت» و «ایجاد عدالت»، سه وظیفه مهم حاکمیتی و در مقابل «پشتیبانی از نظام اسلامی»، «تمکین از قوانین اسلامی» و «نظارت و مطالبه‌گری» سه وظیفه مهم مردمی است. در حوزه اقتصادی، کنش‌های رفتاری باید با سه کلان‌محور «کار و تلاش»، «صبر و استقامت اقتصادی» و «دوری از مفاسد اقتصادی»، همسویی داشته باشد. «تقید دینی و معنوی»، «پایبندی به اصول اخلاقی»، «علم‌گرایی» و «سبک زندگی اسلامی-ایرانی» نیز چهار مقوله اساسی است که باید در نظام فرهنگی موردتوجه قرار بگیرد. «وحدت ملی و انسجام اسلامی»، «تعامل ایثارگرانه» و «مسئولیت‌پذیری» نیز سه محور کلی در حوزه اجتماعی است که پایبندی آحاد جامعه اسلامی به آن‌ها، مسیر پایه‌ریزی تمدن نوین اسلامی را تا حدود زیادی هموار می‌سازد.