ارزیابی تأثیر تنش خشکی بر ویژگیهای مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و زراعی ژنوتیپهای نخود در شرایط گلخانه
نویسندگان
1 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات- پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
3 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات- پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران-
4 دکتری ژنتیکبیومتری، دانشگاه زنجان و کارشناس پژوهشهای کاربردی، مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آب در اراضی دیم دانشگاه تهران (کوهین)
5 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات- پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
doi
10.22059/jci.2017.60469چکیده
بهمنظور مطالعة تأثیر سطوح مختلف تنش خشکی بر اجزای عملکرد، ویژگیهای مورفولوژیکی و ویژگیهای فیزیولوژیکی ژنوتیپهای متحمل، نیمهمتحمل و حساس نخود زراعی، آزمایشی گلخانهای بهصورت فاکتوریل بر پایة طرحی کاملاً تصادفی در سه تکرار انجام شد. عامل اول شامل عدمتنش کمآبی، تنش متوسط و تنش شدید و عامل دوم شامل 11 ژنوتیپ بود. نتایج تجزیة واریانس حاکی از معنادار شدن عامل ژنوتیپ در تمامی صفات بهجز محتوای نسبی آب برگ بود. اثر متقابل ژنوتیپ × آبیاری بهجز وزن خشک ریشه، وزن خشک ساقه، قطر ریشه، طول ساقه و تعداد شاخة اصلی در سایر صفات معنادار شد. بیشترین درصد تغییر صفت مربوط به وزن خشک ساقه، وزن تر ساقه و عملکرد زیستتوده در محیط تنش شدید بود. کمترین درصد تغییر صفت مربوط به نرخ آب ازدسترفته بود. ژنوتیپ متحمل فارس شاهپور 3659 با دمای تاجپوش پایین بیشترین عملکرد زیستتوده، وزن تر ریشه، وزن ساقة تر و طول ساقه در محیط عدمتنش را داشت. ژنوتیپ حساس فارس شاهپور 3723 با دمای تاجپوش بالا عملکرد زیستتوده، وزن تر ریشه، وزن ساقة تر و وزن خشک ساقة پایینی داشت که کاهش قطر ریشه، تعداد شاخة اصلی و محتوای نسبی آب برگ پایینی را نیز در شرایط تنش شدید نشان داد. بنابراین، این دو ژنوتیپ محکی در آزمایشها بعدی در شناسایی ارقام و ژنوتیپهای متحمل و حساس استفاده میشود.
