اثرات تفاله گوجه‌فرنگی (Solanum lycopersicum) با یا بدون مکمل آنزیمی بر عملکرد، قابلیت هضم مواد مغذی، فراسنجه‌های خون و فعالیت آنزیم‌های کبدی در بره‌های پرواری

نویسندگان

1 گروه علوم دامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه علوم دامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 گروه علوم دامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 گروه علوم دامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

5 گروه علوم دامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22067/ijasr.2025.91713.1232
چکیده

مطالعه حاضر با هدف بررسی اثرات استفاده از تفاله گوجه‌فرنگی (Solanum lycopersicum) ‌‌ تنهایی یا همراه با مکمل آنزیم تانناز در جیره و اثرات آن روی عملکرد و قابلیت هضم مواد مغذی در قالب طرح کاملاً تصادفی به‌مدت 75 روز انجام شد. برای انجام این آزمایش از 30 راس بره نر مغانی با میانگین سنی پنج ماه و میانگین وزن بدن 6/0±24 کیلوگرم استفاده شد. حیوانات به‌طور تصادفی در پنج گروه تیمار با شش تکرار تقسیم شدند. جیره­های مورد آزمایش شامل جیره 1 (شاهد): بدون تفاله گوجه‌فرنگی و آنزیم، جیره 2: حاوی 5/7 درصد تفاله گوجه‌فرنگی، جیره 3: حاوی 15 درصد تفاله گوجه‌فرنگی، جیره 4: حاوی 5/7 درصد تفاله گوجه‌فرنگی و 2/0 درصد ماده خشک جیره آنزیم، جیره 5: حاوی 15 درصد تفاله گوجه‌فرنگی و 2/0 درصد ماده خشک جیره آنزیم بود. جیره­های آزمایشی به‌وسیله نرم‌افزار (1/6) CNCPS گوسفندی با احتیاجات غذایی بره پرواری تنظیم شد. مشخصه‌های مورد آزمون شامل میزان ماده خشک مصرفی، افزایش وزن بره­ها، ضریب تبدیل غذایی، مشخصه‌های خونی شامل گلوکز، کلسترول، تری­­گلیسیرید، پروتئین کل، لیپوپروتئین با چگالی بالا، ازت اوره­ای خون، مالون دی آلدئید و آنزیم­های کبدی آلانین آمینوترانسفراز، آنزیم آلانین فسفاتاز، آسپاراتات آمینوترانسفراز و ظرفیت آنتی­اکسیدانی کل بودند. آنالیز آماری داده­­های حاصل از این آزمایش با نرم‌افزارSAS (1/9)  انجام گردید. نتایج نشان داد که تیمارهای آزمایشی تأثیر معنی‌داری بر افزایش وزن، افزایش وزن روزانه، مصرف خوراک، مصرف خوراک روزانه و ضریب تبدیل غذایی نداشتند. نتایج مربوط به قابلیت هضم مواد مغذی نشان داد که به‌جز خاکستر و فیبر نامحلول در شوینده خنثی، استفاده از تفاله گوجه‌فرنگی به‌تنهایی یا همراه با آنزیم، قادر به اثرگذاری بر قابلیت دیگر مواد مغذی بود. در مقایسه با شاهد، قابلیت هضم ماده خشک، چربی و پروتئین خام افزایش یافت، در مقابل تیمارهای آزمایشی موجب کاهش قابلیت هضم فیبر نامحلول در شوینده اسیدی شدند. همچنین اثرات جایگزینی تفاله گوجه‌فرنگی در جیره و اثرات آن به‌تنهایی یا همراه با آنزیم بر مشخصه‌های خونی بره­های پرواری مغانی نشان داد که تغذیه سطوح مختلف تفاله گوجه‌فرنگی و نیز افزودن آنزیم به جیره تأثیر معنی‌داری بر گلوکز، کلسترول، تری­گلیسیرید، لیپوپروتئین با چگالی بالا، ازت اوره­ای خون، مالون دی آلدئید آلانین آمینو ترانسفراز، آلانین فسفاتاز، آسپارتات آمینو ترانسفراز و ظرفیت کل آنتی­اکسیدانی نداشت. در مقابل، غلظت پروتئین کل تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفت. به­طور کلی، نتایج این مطالعه نشان داد که تغذیه تفاله گوجه‌فرنگی در سطوح تجربی تأثیر منفی بر مشخصه‌های اندازه­گیری‌شده در برههای پرواری نداشت. علاوه­بر این، افزودن آنزیم­ها به جیره باعث بهبود مشخصه‌های عملکردی خاصی مانند ضریب تبدیل خوراک و افزایش وزن شد.