قوام بخشی متقابل اخلاق و تمدن در گفتمان اخلاقی امام علی(ع)؛ با تأکید بر کرامت انسانی

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکترای علوم سیاسی، گرایش اندیشه سیاسی. واحد کرج، دانشگاه ازاد اسلامی، کرج، ایران

2 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد تاکستان، دانشگاه ازاد اسلامی، تاکستان. ایران

3 استادیار 'گروه علوم سیاسی، واحد کرج، دانشگاه ازاد اسلامی، کرج، ایران

4 استادیار، گروه علوم سیاسی، واحد کرج، دانشگاه ازاد اسلامی، کرج، ایران

doi
10.22034/rcdir.2024.469822.1126
چکیده

اخلاق از مهم‏ترین مقولاتی است که بشر همواره در مسیر زندگی‏‌اش به آن محتاج بوده است. مسئله این پژوهش بر ارتباط میان اخلاق و تمدن استوار شده است. برای تببین ارتباط میان این دو متغیر، گفتمان اخلاقی امام علی (ع) به عنوان معیار قرار گرفته شده و این سوال طرح می‌‎شود که بر مبنای گفتمان اخلاقی امام علی (ع)، اخلاق چگونه به دست‎یابی به تمدن منتج می‌‎شود. به نظر می‌رسد، بر مبنای گفتمان اخلاقی امام علی (ع)، اخلاق با تأمین کرامت انسان‌ها، امکان دست‌یابی به تمدن را فراهم می‌آورد و میان اخلاق و تمدن نیز رابطه قوام‌بخشی متقابل برقرار است؛ یعنی جامعه با دست یافتن به سطحی از تمدن، به سطح بالاتری از اخلاق نائل خواهد شد و بر سایر عرصه‌ها نظیر حقوق بشر اثر خواهد نهاد. کرامت انسان نه تنها به خودی خود یک حق اساسی است، بلکه پایه واقعی حقوق اساسی را تشکیل می‌دهد. دستاورد پژوهش حاضر این است که اساس و محور اخلاق اسلامی، کرامت نفس است؛ زیرا بدون توجه به کرامت انسانی، هر نوع اخلاق و تربیتی رنگ می‌بازد. گفتمان اخلاقی حضرت علی(ع) مؤید حفظ کرامت انسانی بوده و شاخص‌هایی مانند عدالت در همه ابعاد اعم از سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، برابری در انسانیت، پرهیز از ظلم، مسئولئیت‌‎‌پذیری، انتقادپذیری از جمله شاخص‌‌های آن می‌باشد.