بررسی نقش مشارکت اجتماعی بسیج در شکل گیری تمدن نوین اسلامی
نویسندگان
1 دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی و قدرت نرم، دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع)، تهران، ایران
2 دانش آموخته دکتری جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی و روانشناسی، واحد خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران
3 کارشناسی ارشد جغرافیا، دانشکده پیامبر اعظم (ص)، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران
doi
10.22034/rcdir.2024.450056.1104چکیده
بسیج مستضعفین که یکی از معماریهای اثرگذار امام خمینی(ره) میباشد، بهعنوان نهادی جهادی در همه عرصههای گونان نقشآفرینی میکند که در دفاع مقدس، دفاع از حرم و برنامههای گوناگون انقلاب اسلامی اثرگذار بوده و الگوی مناسبی برای کشورهای جبهه مقاومت اسلامی ارائه داده است. این پژوهش با هدف بررسی نقش مشارکت اجتماعی بسیج در شکلگیری تمدن نوین اسلامی با روش آمیخته انجام شده است. ابتدا در دیدگاههای مقام معظم رهبری تمدنسازی بسیج به شکل تحلیل مضمون و با روش کیفی انجام شد و سپس با روش کمی مشارکت اجتماعی بسیج با شاخصهای خودباوری اجتماعی، سرمایه اجتماعی، سرمایه اقتصادی و سابقه عضویت در بسیج مطالعه شد. در روش کیفی نمونه با اشباع نظری به دست آمد جامعه آماری پژوهش، همه اعضای بسیج سپاه خلخال بوده که با استفاده از فرمول کوکران 367 نفر به عنوان حجم نمونه تعیین شد. روش نمونهگیری پژوهش از گونه خوشهای و ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه پژوهشگر ساخته است که روایی آن صوری با نظر جامعهشناسها و روششناسها به دست آمده است و پایایی آن برای متغیرهای پژوهش از 811./. تا 930/. بوده است در بخش کیفی 23 مضمون پایه در 6 مضمون سازمان دهنده به مضمون مرکزی نقش بسیجیان تمدنساز ارتباط یافت که انتظارهای از بسیج از سوی فرمانده معظم کل قوا است. نتایج بدست آمده کمی برای مشارکت اجتماعی نشان داد، میانگین مشارکت اجتماعی بسیجیان خلخال در حد متوسط بوده است. تحلیل فرضیههای پژوهش بیان میکند، احساس خودباوری اجتماعی، سرمایه اجتماعی، سرمایه اقتصادی و سابقه عضویت در بسیج، نقش معناداری بر مشارکت اجتماعی اعضای بسیج در پیشرفت و ایجاد فضای رو به جلو و تمدن سازی دارند. شاخصهای برازش مدل معادلات ساختاری نشان داد بین دادههای تجربی با مدل مفهومی پژوهش همخوانی بالایی وجود دارد. مقایسه انتظار و وضعیت شناسی نشان میدهد که بسبج در اندازه متوسط نقش تمدن سازی را با شاخص مشارکت با معرف های خودباوری، سرمایه های اجتماعی و... عضویتش انجام داده است برای ایفای نقش آرمانی باید بیشتر مجاهدت کند.