تحلیل مقاله «موشی که میکل آنژ از حکاکی آن ناکام ماند» از اروین پانوفسکی
نویسندگان
1 دانشگاه تبریز
doi
10.22051/jtpva.2025.49286.1631چکیده
در سال 1964 در کتابی به نام مقالاتی به یاد کارل لمان متنی پژوهشی از اروین پانوفسکی به نام «موشی که میکلآنژ در حکاکی آن ناکام ماند » منتشر شد. در آن مقاله اشاره میشود که در آرامگاه مدیچی که در سال 1524 میلادی توسط میکلآنژ ساخته شد نقش برجستهی ناتمام یک موش مشاهده میشود. مسئلهای که مطرح میشود این است که چه لایههای معنایی در بطن این نقش برجسته ناتمام نهفته است که در این بنا مورد استفاده قرار گرفته است. این نوشتار با هدف آشنایی با متون تالیفی توسط شخص پانوفسکی و همچنین تحلیل این مقاله و بازخوانی معانی موش در متون کهن و ارتباط آن با مراسم تدفینی صورت پذیرفته است. از این رو گاه با بررسی منابعی که شخص پانوفسکی معرفی کرده و همچنین منابعی افزون بر آن سعی در پیشبرد این تحقیق شده است. این پژوهش تلاش دارد با روش توصیفی-تحلیلی، با رویکرد تطبیقی و با تکیه بر اسناد و منابع کتابخانهای، با بهرهگیری از آیکونولوژی پانوفسکی به تحلیل لایههای معنایی موش بپردازد تا از این طریق معنای مورد نظر میکلآنژ آشکار گردد. این پژوهش نشان میدهد همانطور که پانوفسکی در مقالهاش اشاره میکند موش میکلآنژ ریشهها و اجدادی بسیار متنوع داشته که ویژگی اصلی آنها اشتراک در معانی متعددی همچون: استفاده در مقابر، ضدیت با نور ، جوندگی، ویرانگری و خرابکاری موش و ارتباط آن با خدای جهان زیرین منجمله مقابر اتروسکی میباشد. ازین روست که ارتباط این حیوان شب رو با تندیس شب در این مقبره بی دلیل نمیتواند باشد.
