واکاوی نقشِ آموزۀ «تجسّد» در تکوین معماری مقدّس بودایی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2

doi
10.22051/jtpva.2025.50178.1643
چکیده

تحلیلِ نقشِ آموزۀ «تجسّد» در تکوینِ معماریِ مقدّس بودایی و بر قراریِ تناظر میانِ جسمِ بودا با اِسْتوُپَه که بنای مقدّس بودائیان است، در این مقاله مورد مورد واکاوی قرار گرفته است. نخستین بارقه‌های باور به جوهر و گوهرِ فرازمانیِ سیذارتا گوُتَمَه در شورای دومِ بودایی ظهور کرد و پس از گسترش و تثبیت مَهایانَه به یکی از ارکانِ کلامیِ این مکتب بدل شد. پرسشِ اصلیِ تحقیق، چرایی و چگونگیِ برقراری تناظرْ میانِ اندازه‌های کالبدِ فیزیکی بودا در مقامِ کهن الگویِ بدنِ انسان،با ابعاد و تناسباتیِ هندسیِ معبد بودایی و نحوۀ شکل‌گیریِ ترجمانِ زیباشناختیِ آموزۀ تجسّد در بودیسم است. نتایجِ به دست آمده از پژوهش نشان می‌دهند نگاهِ کاملاً متفاوتِ مَهایانیست‌ها به ذات و طبیعتِ بودا، فضای کلامیِ بودیسم را به شکلی گسترده برای ظهور و تثبیتِ قرائتی کاملاً متفاوتْ از آموزۀ «بودا شناخت» فراهم آورد و سبب شد که آموزۀ تجسّد ابتدا در ساحت نظری تئوریزه شده و سپس به راهنمایی برای برپاییِ معبد بودایی بدل شود. بدین ترتیب، سمبولیسم و تناسباتِ عددی و هندسیِ اِسْتوُپَه واجد همان دلالت‌های متافیزیکی می‌شد که در متونِ مرجعْ و بالأخص کَنُنِ پالی در باب دَرْمَه که همان تعلیمِ بودا است، آمده بود. داده‌های پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه‌ای گردآوری شده و با روش تحلیلی – تأویلی که روشی کیفی است، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. ابتدا ریشه‌های ظهورِ دکترینِ تجسّد در بودیسم مورد مطالعه قرار گرفته و سپس قرائتِ زیباشناختی آن در برپاییِ معماری مقدّس بودایی تحلیل خواهد شد.