واکاوی جایگاه علم کلام در منابع معرفتی امت تمدن نوین اسلامی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی ، پژوهشکده الهیات و معارف اسلامی، پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع)، قم، ایران

doi
10.22034/rcdir.2024.446225.1097
چکیده

امت تمدن نوین اسلامی، با وصف دیانت و تعهد به عقاید، اخلاق و احکام اسلامی، به منابع معرفتی، همچون وحی و عقل، نیازمند است تا بتواند با فهم آموزه ‎های سه‎گانه و عمل به آن ‎ها، در استقرار و توان ‎بخشی به این تمدن، توانا و قدرتمند باشد. علم کلام ازجمله علومی است که بخشی از آن، متکفل ارزشیابی این نوع منابع معرفتی است؛ از این ‎رو، پژوهش و واکاوی نقش علم کلام در منابع معرفتی امت تمدن نوین اسلامی از اهمیت برخوردار است. از آنجا‎ که ممکن است برخی از افراد، در سایه عقل‎بسندگی منتسب به انسان مدرن، وجود منابع معرفتی برخاسته از علوم دینی را برای مردم جامعه متمدن منکر شوند و این امر، می‎ تواند استقرار و توان ‎بخشی تمدن نوین اسلامی را دچار تزلزل کند، این پژوهش برای معرفت افزایی، لازم تلقی می ‎گردد. این مقاله در تلاش است تا به این پرسش پاسخ دهد که نقش علم کلام در منابع معرفتی امت تمدن نوین اسلامی چیست؟ فرض بر این است که علم کلام در ارزشیابی صحت‎ و سقم منابع معرفتی این امت، نظیر وحی و عقل، مسئول است؛ بنابراین، دارای نقش‎ آفرینی اساسی است. مقاله پیش‎ رو می‎ کوشد تا با ابزار کتابخانه ‎ای و نرم ‎افزاری و روش توصیف و تحلیل داده‎ ها، به واکاوی نقش علم کلام در منابع معرفتی امت تمدن نوین اسلامی بپردازد. یافته ‎های این پژوهش نشان می ‎دهد که علم کلام در حفظ اسلامیت امت تمدن یادشده، نقش سازنده دارد؛ پس می‎ توان دریافت که این امت، از حیث منابع معرفتی، وابسته به علم کلام است.