اختلال یادگیری ریاضی و آموزش طرحواره‌محور گسترش یافته: مطالعة توجه شناختی و رفتاری در حل مسائل داستانی ریاضی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشیار روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 استاد روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 استادیار روانشناسی بالینی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، ایران

doi
10.22084/j.psychogy.2025.30675.2775
چکیده

هدف: مشکلات حل‌ مسائل داستانی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ریاضی با نقص در توجه، ارتباط بیشتری دارد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر آموزش طرحواره‌محور گسترش‌یافته بر بهبود توجه شناختی و رفتاری در دانش‌آموزان پایه دوم ابتدایی با اختلال یادگیری ریاضی، با تأکید بر اهمیت مشکلات شناختی این دانش‌آموزان در حل مسائل داستانی انجام شد.روش: پژوهش با طرح تک‌آزمودنی با چند خط پایه همزمان اجرا شد. چهار دانش‌آموز پایه دوم ابتدایی شهر تبریز در سال تحصیلی 1402-1401، بر اساس پرسشنامه تشخیص اختلالات یادگیری(LDES) و ملاک‌های ورود و خروج انتخاب شدند. پروتکل آموزشی «دزدان دریایی» برای آموزش مسائل داستانی کل و اختلاف در 28 جلسه 30 دقیقه‌ای به کار رفت. توجه شناختی با نرم‌افزار آزمون یکپارچه دیداری-شنیداری(IVA) و توجه رفتاری با پرسشنامه سوان(swan) ارزیابی شد. داده‌ها با نرم‌افزار R به‌صورت دیداری و کمی تحلیل شدند.یافته‌ها: تحلیل‌های دیداری و شاخص‌های ناهمپوشانی(PEM) نشان‌دهنده افزایش معنادار توجه شناختی (اندازه اثر: 49/2) و توجه رفتاری (اندازه اثر: 11/28-) بود.نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد رویکرد طرحواره‌محور گسترش‌یافته از طریق ارائه راهبردهای ساختاریافته‌تر و در نتیجه توجه و خودتنظیمی بیشتر می‌تواند منجر به تغییر در توجه شناختی و توجه رفتاری شود. بنابراین این مطالعه می‌تواند در تنظیم پروتکل آموزشی دقیق‌تر و متناسب با نقص‌های شناختی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری در ریاضی کمک‌کننده باشد.