بازجُستی در شیوه‌ها و نقوش آینه‌کاری حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام

نویسندگان
doi
10.22051/jtpva.2023.43203.1492
چکیده

آینه‌کاری از هنرهای وابسته به معماری در ابنیه مذهبی ایران، نقش پررنگی داشته و توانسته فضایی آکنده از نور و پاکی را برای زائران به ارمغان آورد. حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام به استناد مدارک از عصر صفوی تاکنون همواره موردتوجه حامیان و بانیان بوده است. هنرمندان شیوه‌های متنوعی از آینه‌کاری را در این مکان به تصویر کشیده که نشان از ارادت ایشان بدین آستان دارد. هدف نوشتار، بررسی شیوه‌های آینه‌کاری در این مکان و طرح و نقشی است که آینه سینه جداره‌ها را مزین کرده است. ازاین‌رو شیوه‌های آینه‌کاری در حرم مطهر امام رضا (ع) چیست و نقوش مورداستفاده کدام است؟ روش تحقیق تاریخی، توصیفی و تحلیلی است. نوع تحقیق، کیفی و هدف بنیادین بوده؛ جمع‌آوری اطلاعات اسنادی و کتابخانه‌ای و به‌ویژه بر عکاسی میدانی استوارشده است. یافته‌ها نشان می‌دهد شیوه‌های آینه‌کاری به ده نمونه می‌رسد که نیم برجسته و آینه و گچ پرکاربردترین آن‌هاست. نقوش عمدتاً گره هندسی و در کنار آن گیاهی و کتیبه است. تأکید بر عدد هشت و سپس ده و شش و دوازده بوده و کتیبه‌ها به حقانیت شیعه اشاره دارند. آینه‌کاری آبشاری یا شمشیری از دستاوردهای هنرمندان آینه‌کار مشهدی است که دوره معاصر بروز نموده و جلوه‌ای متفاوت از دو زاویه به زائر ارزانی می‌دارد.