تحلیل قاعده حسن وضع در کتیبه های کوفی تزئینی منقوش به روش شابلونی بر حاشیه داخلی سفالینه های گلابه ای دوره سامانی
نویسندگان
1
2
doi
10.22051/jtpva.2023.43781.1508چکیده
آنچه کتیبههای حاشیه داخلی سفالینههای گلابهای (به قلم کوفی تزئینی با روش قالبی) را از سایر کتیبههای کوفی تزئینی متمایز میکند سطح مقعر آن است؛ زیرا با کاهش قطر بستر، کرسیهای افقی مدور شده و عناصر به پرسپکتیو میروند. از این رو قاعده «حسن وضع» تحتالشعاع قرار میگیرد. بنابراین تحلیل ساختاری کتیبههای کوفی تزئینی سفالینههای گلابهای سامانی بر اساس اصول خوشنویسی و مبانی کتیبهنگاری بر پایه قاعده «حسن وضع» جهت شناخت ارزشهای بصری و درک وجوه زیباییشناسی و کیفیات بصری آنها، هدف اصلی این مقاله است. پژوهش حاضر همچنین به دنبال پاسخ به این دو پرسش است که کتیبههای کوفی تزئینی سفالهای گلابهای خراسان بر اساس «حسن وضع» چه ساختار و ویژگیهایی دارد؟ و این خصایص چه تأثیری بر کیفیت بصری و زیبایی کتیبهها داشته است؟ در همین راستا مقاله پیش رو با رویکردی توصیفی-تحلیلی و از طریق مطالعات کتابخانهای، به تحلیل 17 نمونه از این کتیبهها پرداخت. در نهایت این نتیجه حاصل شد که حسن همنشینی مفردات و پیوند آنها با آرایههای گیاهی و هندسی، موافق اصول کرسیبندی انجام شده است. پایبندی نظام نوشتاری و تزئینی به کرسی و ترکیببندی جزئی، به تکرار، تقارن، تعادل، توازن و ضربآهنگ انجامیده که در نهایت به ترکیببندی کلی مطلوبی منجر شده است.
