فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شواهد تاریخی و همچنین نمونه منسوجات برجای مانده از تمدن بیزانس شکی در زمینه تأثیر هنر نساجی ایرانی بر بیزانس بجای نمی‌گذارد. اما غالب پژوهش‌ها این تأثیرپذیری را در رابطه با هنر ساسانی مورد بررسی قرار داده‌اند، در حالیکه دوران آل‌بویه شاهد نوزایی هنر ایرانی- اسلامی به ویژه در منسوجات است و تبادلات فراوان بیزانس و ایران اسلامی، مطالعه تطبیقی نقوش و مضامین منسوجات آل‌بویه و بیزانس را ناگزیر می‌سازد. از اینرو پژوهش حاضر با هدف واکاوی تأثیر هنر آل بویه بر منسوجات مذهبی و درباری بیزانس قصد دارد تا ابعاد بصری و مفهومی این موضوع را مورد بررسی قرار دهد. روش پژوهش مقاله حاضر تاریخی و توصیفی- تحلیلی و با رویکرد مطالعه تطبیقی نقوش منسوجات دو تمدن از منظر نقش و ترکیب‌بندی است. داده‌ها، از طریق منابع کتابخانه‌ای و شواهد منسوجات به شیوه هدفمند و با استفاده از نمونه‌های بر جای مانده در موزه ها انجام شده است. نتایج پژوهش نشانگر تأثیر نقوش منسوجات آل بویه بر منسوجات روم شرقی است. این تأثیرپذیری در قالب کپی برداری مستقیم این نقوش و یا ترکیب آنها با نقوش مسیحی دیده می‌شود. نقوش مشترکی چون عقاب، عقاب دوسر، شیر، فیل، گریفین، گیلگمش، اسب و سوارکار، با وجود جداشدن از بستر معنایی خود در هنر بیزانس در قالب نمادهای نمایشگر قدرت امپراتوری بکار برده شده‌اند و در برخی موارد، نقوشی همچون درخت زندگی، عقاب دوسر، طاووس، فیل، اسب و سوارکار با اینکه ریشه در مضامین اساطیری و نمادهای ایران باستان دارند؛ به نمادهایی مرتبط با آیین مسیحیت و القاگر مفاهیم آن بدل شده‌اند.