فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کشور ترکیه، با تکیه ‎بر میراث تمدنی امپراتوری عثمانی، ازجمله کشورهایی است که داعیه ایجاد تمدن اسلامی از طریق احیای نظام سیاسی خلافت را در سر دارد. با رشد اسلام‎ گرایی در ترکیه در دهه ‎های اخیر، رهبران و اندیشمندان سیاسی آن تلاش کرده‎ اند تا الگوی تمدنی خود را بیش از گذشته تئوریزه نمایند. در این میان، نجم‎الدین اربکان و طیب اردوغان، رهبران اسلام‎ گرایی سیاسی، و سعید نورسی و فتح‎الله گولن، رهبران اسلام‎ گرایی اجتماعی، در تحولات سیاسی-اجتماعی ترکیه نقش بسزایی داشته‎ اند. در این نوشتار تلاش شده تا با رویکردی حداکثری، ظرفیت ‎های سیاسی ترکیه برای تحقق تمدن جدید اسلامی در سه حوزه دولت (تجربه دولت‎ های اربکان و اردوغان)، جنبش ‎های سیاسی-اجتماعی (تجربه فعالیت‎ های نورسی و گولن) و احزاب سیاسی (تجربه حزب رفاه و حزب عدالت و توسعه) سنجیده شود. نتیجه پژوهش، این باور را  ایجاد می‎ کند که ترکیه از سویی، اگر بتواند ادعای خود مبنی بر جمع میان اسلام و دموکراسی را تحقق بخشد و از سوی دیگر، اگر بتواند میان دو مطلوب متضاد خود، یعنی احیای خلافت اسلامی و عضویت در اتحادیه اروپا، جمع کند، تجربه‎ای سرشار و موفق را در مسیر نیل به تمدن جدید اسلامی به‎وجود آورده است. شواهد زیادی وجود دارد که تحقق این دو اگر، تقریباً ناممکن است و بر این ‎اساس، ظرفیت ‎های سیاسی ترکیه برای تحقق تمدن جدید اسلامی بسیار اندک خواهد بود.