مطالعه‌ی مزرعه‌ای و میکروسکوپی خود و دگرناسازگاری دو اکوتیپ‌ ارزشمند گل‌محمدی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم باغبانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه اصلاح نباتات، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/jci.2017.60426
چکیده

به‌منظور بررسی خود و دگرناسازگاری دو اکوتیپ کاشان و آذران گل‌محمدی (Rosa damascena Mill..) آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های‌ کامل تصادفی با چهار تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس در سال‌های زراعی 92-1391 انجام گرفت. در این آزمایش پس از آزمون دانه گرده دوبار گرده‌افشانی مصنوعی با فاصله 24 ساعت انجام شد. بدین شکل که گرده‌ی هر اکوتیپ برای گرده‌افشانی خود و اکوتیپ دیگر و گونه گل نسترن (R. canina) نیز به‌عنوان گرده‌دهنده استفاده شد. تعیین خود و دگرناسازگاری به دو روش گرده‌افشانی کنترل شده و مطالعات میکروسکوپی انجام شد. نتایج گرده‌افشانی که حاصل بررسی درصد نمو، وزن، طول و عرض هیپ و میزان تشکیل بذر در هر هیپ بود نشان داد که دگرگرده‌افشانی اکوتیپ‌ها با گونه گل نسترن سازگار اما سایر تلاقی‌ها ناسازگار بودند و همچنین تیمار دوبار گرده‌افشانی نتایج بهتری را نشان دادند. مطالعه میکروسکوپی نیز با نتایج مزرعه‌ای مطابقت داشت و رشد لوله‌ی گرده در خامه نشان داد که تنها لوله‌ی گرده گونه گل نسترن توانست به انتهای خامه برسد. همچنین، از بین بهترین تیمارهای جوانه‌زنی غلظت 50 پی‌پی‌ام اسید بوریک بعد از 24 ساعت و در تیمارهای رشد لوله گرده غلظت 200 پی‌پی‌ام اسید بوریک انتخاب شدند. طبق نتایج به‏دست آمده، انتخاب منبع گرده‌دهنده مناسب و تکرار دوره‌های گرده‌افشانی از عوامل موثر در ایجاد هیبرید در گل‌محمدی می‌باشند؛ که تیمار دگرگرده‌افشانی کنترل شده با گرده گل نسترن با دوبار گرده‌افشانی، مناسب‌ترین نتیجه‌ را در فاکتورهای اندازه‌گیری شده نشان دارد.