فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در طول تمدن بشر، شجره‌نامه‌نویسی یکی از راه‌های ارایه اطلاعات نَسبی بود که به صورت اشکال مختلف به نگارش درآمده است. نسخ متعددی از این دست در جهان وجود دارد که پژوهش‌های فرهنگی و مردم شناسانه‌ عمیقی را می‌طلبد. نسخه «تحفه سلیمانی یا سبحه‌الاخبار (926- 974ق.)» یکی از نسخ نسب‌شناسی است که، شجره انبیاء، ملوک ترکان عثمانی و ایرانی را به‌روایت یوسف ‌بن ‌عبداللطیف به‌تصویر کشیده است. این پژوهش به بررسی نقوش نسخه با رویکرد آیکونوگرافی اروین پانوفسکی پرداخته است. آیکونوگرافی، خوانش سه مرحله‌ای (توصیف، تحلیل و تفسیر) تصویر یا اثر هنری است. هدف این مقاله تحلیل و بررسی نقوش شجره‌نگاری نسخه فوق از منظر کشف روابط معنادار میان اجزای آن‌ است. در این خصوص دو پرسش‌ مطرح شد: 1) اهداف حاکمان عثمانی از سفارش این نسخه تبارشناسانه چه بوده است؟ 2) برمبنای نظریه پانوفسکی شیوه چیدمان و آرایش متن و نقوش بر چه معانی ‌و مفاهیم مستتری دلالت دارند؟ روش پژوهش از نوع تحلیل کیفی است و برمبنای نظریه آیکونوگرافی پانوفسکی به تحلیل داده‌ها پرداخته شده است. گردآوری داده‌ها به روش کتابخانه‎‌ای و از اسناد دست اول است. یافته‌های مقاله منتج به این شد که، حاکمان عثمانی با هدف تثبیت قدرت خود از جانب خدا به برقراری ارتباط نسبی بین خاندان خود و انبیاء، پرداخته و بر این اساس سفارش چنین نسخه‌ای را ‌‎داده‌اند. اشکال و رنگ‌های به‌کار رفته در این نگاره‌ها بیان‌گر لایه‌های پنهان معنادار بوده و تاثیر نگارگری ایران و آرای اندیشمندان اسلامی به صورت نمادین در اشکال و رنگ‌های نمادین آن هویداست.