دلالت‌های معنایی تصویر دیگری در مجموعه بیلبوردهای «صداقت آمریکایی»

نویسندگان

1 دانشگاه اصفهان

2

doi
10.22051/jtpva.2022.40836.1436
چکیده

تاریخ حیات اجتماعی بشر انباشته است از مواردی که جوامع به واسطه­ رسانه­های کلامی و تصویری به بازنمایی «دیگری» و متمایز ساختن آن از خویشتن پرداخته­اند. با توجه به اهمیت تصویرسازی هویت جوامع معاصر در رسانه­های نوین و ضمن مبنا قرار دادن روابط جمهوری اسلامی ایران با ایالات متحده آمریکا، که از چالش­های سیاست خارجی حال حاضر ایران است؛ مساله اصلی این پژوهش، تبیین چگونگی استفاده از عناصر و تمهیدات بصری در تصویرسازی آمریکا به‌مثابه «دیگری» در تبلیغات محیطی شهر تهران و خوانش دلالت­های معنایی این نشانه­های تصویری است. نمونه‌های پژوهش را مجموعه بیلبوردهای «صداقت امریکایی» (5 بیلبورد) -که موضوع آن مذاکرات هسته­ای ایران و آمریکا است و در نیمه­ اول دهه­ 90 در تهران اکران شدند- تشکیل می­دهند. شیوه­ گردآوری اطلاعات میدانی و اسنادی و روش اجرای پژوهش توصیفی و تحلیلی است، هم‌چنین، برای تحلیل داده‌ها از نشانه­شناسی تصویری آمبرتو اکو با تاکید بر طبقه­بندی رمزگان تصویری استفاده شده است. نتیجه آن که، تصویر آمریکا در این بیلبوردها بر مبنای رمزگانی که ریشه در تجربه زیسته و حافظه­ تاریخی مخاطب دارد، با استناد به معانی صریح و ضمنی نشانه­های تصویری ساخته شده است. بدین ترتیب، فرد مذاکره کننده آمریکایی در نیمه چپ تصویر با رفتار بدنی سلطه جویانه و پوشش نامتعارف (کت رسمی و شلوار نظامی)، با اسلحه و در مجاورت سگ سیاه نشان داده شده است. آن‌چه از هم‌نشینی نشانه­ها استنباط می­گردد، تصویری از دیگری است که غیر قابل اعتماد، سلطه­جو و خشونت­طلب و به طور کلی دشمن ایران و اسلام است.