واکاوی ژنتیکی تلاقی‌های دوطرفه کرم ابریشم در لاین‌ها و آمیخته‌های جدید ایرانی

نویسندگان

1 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 گروه علوم دامی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

3 گروه علوم دامی و گروه پژوهشی ابریشم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

4 گروه علوم دامی و گروه پژوهشی ابریشم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

doi
10.22067/ijasr.2024.85613.1183
چکیده

کرم ابریشم آمیخته تجاری حاصل آمیزش­های دوطرفه لاین­های والدینی است. چنانچه جفت آمیخته حاصل از تلاقی مستقیم و معکوس عملکرد بسیار متفاوتی داشته باشند، برای عرضه به کشاورزان مناسب نیستند. در این تحقیق، تفاوت­ها برای 10 صفت مهم در هر جفت آمیخته محاسبه و سپس 36 جفت آمیخته جدید کرم ابریشم برای تفاوت کل مقایسه شدند. دلایل ژنتیکی این تفاوت­ها با برآورد اثرات ژنی، σ2gca /σ2sca، ضریب بیکر و وراثت‌پذیری عام و خاص با استفاده از تجزیه لاین × تستر به‌طور جداگانه برای آمیخته­های مادر ژاپنی و مادر چینی بررسی شدند. نتایج مقایسه آمیخته­های متقابل بر مبنای تفاوت کل نشان داد که این پارامتر در 14 جفت آمیخته بیش از متوسط کل بود. لذا این­ها نمی­توانند در سطح تجاری توزیع شوند. در 22 جفت آمیخته با تفاوت کل کمتر یا هیچ‌کدام از صفات و یا حداکثر یک صفت اختلاف معنی­دار داشتند. ارزیابی آمیخته­ها مشخص کرد که صفات وزن پیله و وزن قشر پیله بیش از سایرین تحت تأثیر آمیزش­های متقابل قرار گرفتند. اثر آمیخته در جدول تجزیه واریانس لاین × تستر نیز نشان داد که بین تلاقی مستقیم و معکوس برای صفات وزن پیله و وزن قشر پیله و صفات مرتبط با آن یعنی وزن پیله 10 هزار لارو و درصد قشر پیله، تفاوت آشکاری وجود دارد. نسبت σ2gca /σ2sca، ضریب بیکر و مقادیر وراثت‌پذیری عام و خاص نشان داد که اثرات ژنتیکی افزایشی برای وزن پیله، وزن قشر پیله و درصد قشر پیله در آمیخته­های مادر چینی بیشتر از مادر ژاپنی بود.