واکاوی ژنتیکی تلاقیهای دوطرفه کرم ابریشم در لاینها و آمیختههای جدید ایرانی
نویسندگان
1 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 گروه علوم دامی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 گروه علوم دامی و گروه پژوهشی ابریشم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
4 گروه علوم دامی و گروه پژوهشی ابریشم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
doi
10.22067/ijasr.2024.85613.1183چکیده
کرم ابریشم آمیخته تجاری حاصل آمیزشهای دوطرفه لاینهای والدینی است. چنانچه جفت آمیخته حاصل از تلاقی مستقیم و معکوس عملکرد بسیار متفاوتی داشته باشند، برای عرضه به کشاورزان مناسب نیستند. در این تحقیق، تفاوتها برای 10 صفت مهم در هر جفت آمیخته محاسبه و سپس 36 جفت آمیخته جدید کرم ابریشم برای تفاوت کل مقایسه شدند. دلایل ژنتیکی این تفاوتها با برآورد اثرات ژنی، σ2gca /σ2sca، ضریب بیکر و وراثتپذیری عام و خاص با استفاده از تجزیه لاین × تستر بهطور جداگانه برای آمیختههای مادر ژاپنی و مادر چینی بررسی شدند. نتایج مقایسه آمیختههای متقابل بر مبنای تفاوت کل نشان داد که این پارامتر در 14 جفت آمیخته بیش از متوسط کل بود. لذا اینها نمیتوانند در سطح تجاری توزیع شوند. در 22 جفت آمیخته با تفاوت کل کمتر یا هیچکدام از صفات و یا حداکثر یک صفت اختلاف معنیدار داشتند. ارزیابی آمیختهها مشخص کرد که صفات وزن پیله و وزن قشر پیله بیش از سایرین تحت تأثیر آمیزشهای متقابل قرار گرفتند. اثر آمیخته در جدول تجزیه واریانس لاین × تستر نیز نشان داد که بین تلاقی مستقیم و معکوس برای صفات وزن پیله و وزن قشر پیله و صفات مرتبط با آن یعنی وزن پیله 10 هزار لارو و درصد قشر پیله، تفاوت آشکاری وجود دارد. نسبت σ2gca /σ2sca، ضریب بیکر و مقادیر وراثتپذیری عام و خاص نشان داد که اثرات ژنتیکی افزایشی برای وزن پیله، وزن قشر پیله و درصد قشر پیله در آمیختههای مادر چینی بیشتر از مادر ژاپنی بود.