مشروعیت بخشی تبعی مردم در حکومت اسلامی و پیامدهای تمدنی آن از منظر مقام معظم رهبری

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی، مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، قم، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری حکمت متعالیه، مؤسسه آموزش پژوهشی امام خمینی، قم، ایران

doi
10.22034/rcdir.2023.169851
چکیده

آیت‌الله خامنه‌ای در بیانات خود از نقش «مشروعیت‎‌بخشی» مردم به حکومت، در رویکردی طولی از حاکمیت توحیدی سخن به میان آورده‌اند. برخی پژوهشگران با برداشت خاصی از مفهوم «توحید در حاکمیت» می‌کوشند دیدگاه رهبری دراین ‎باره را با ارجاع به «نظریۀ مقبولیت» و یا با تفکیک «مشروعیت در مقام ثبوت از مقام اثبات» توجیه کنند. ولی بنا بر یافتۀ این پژوهش، مشروعیت‌بخشی مردم از نگاه معظم له، نه به معنای «مقبولیت» و نه به معنای «مشروعیت در مقام اثبات» است؛ بلکه به معنای مصطلح در فلسفۀ سیاسی یعنی «حقانیت» در نگرشی طولی است. از منظر مقام معظم رهبری، حکومت اسلامی بر دو پایۀ مشروعیت استوار است. پایۀ اصلی مشروعیت‎بخشی به حکومت، «اراده و اذن‎ الهی» و رکن دیگر آن «اراده و خواست مردم مسلمان» است. ازاین ‎رو، مردم نقش مشروعیت و حقانیت ‎بخشی به حکومت دارند، و این حق را نیز خداوند به آنها اعطا کرده است. حق مردم، «‎حقِ تَبَعی» و در طول «‎حقِ اصالی» خداوند متعال می‌باشد نه در عَرض آن. این یافته با روش توصیفی و تحلیلی از بیانات ایشان استخراج و استنباط شده است.