بازخوانش ادبیات قدرت متناسب با ظرفیت‌های فرهنگ تمدنی جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دانشیار علوم سیاسی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق (ع)، قم، ایران

2 دانش آموخته دکتری مهندسی فرهنگی ، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

doi
10.22034/rcdir.2023.189192
چکیده

آنچه از ادبیات قدرت با همۀ ابعاد و شئون آن تاکنون در محافل علمی و دانشگاهی و در سطح راهبردی رایج بوده برگرفته و برخاسته از مبانی و مبادی فرهنگی و معرفتی غرب است. حال آنکه جمهوری اسلامی ایران داعیه ‎دار نظام فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی مستقل و مبتنی ‎بر مبانی هستی ‎شناسی و معرفت‌شناسی متمایزی است. ازاین‎رو، هدف این پژوهش بررسی و تبیین ادبیات قدرت با ظرفیت‌‎های فرهنگ تمدنی جمهوری اسلامی ایران است. پرسش اصلی این است که قدرت در بستر نظام فرهنگ تمدنی جمهوری اسلامی ایران معرف چه نوع ادبیاتی است؟ برای دستیابی به این پرسش از روش ترکیبی متوالی - اکتشافی استفاده شده است. در این زمینه، نخست با روش کیفی - کمّی ظرفیت‎های فرهنگی شناسایی و تأیید شد، سپس با روش کیفی - کیفی ادبیات قدرت استخراج و به وسیلۀ مصاحبه عمقی، تکمیل و تأیید شد.آنگاه یافته‌های این دو روش با هم ترکیب شدند. نتیجۀ اجمالی این پژوهش بیانگر آن است که ادبیات قدرت مبتنی بر ظرفیت های فرهنگی جمهوری اسلامی ایران از حیث منشأ، ماهیت، منبع، ابزار، روش و شیوه، اهداف، ابعاد و انواع، بازیگران، نوع رابطه، توزیع قدرت، راه‎های کسب و حفظ قدرت، مهار و انتقال قدرت دارای ادبیات منحصربه فرد است که با ادبیات قدرت در غرب تمایز بینادی دارد. مهم‎ترین نتیجه این پژوهش ابتنای نقطۀ ثقل و کانونی ادبیات قدرت برپایۀ فرهنگ تمدنی بر «توحید» است که به‎مثابۀ دال مرکزی، سازمان دهندۀ نظام معنایی، انسجام بخش همۀ عناصر و مؤلفه های متمایز‎کنندۀ با دیگر ادبیات قدرت شمرده می‌شود.