روایت پژوهی در تجارب زیسته معلمان تازه کار: گرههای تأملی در پارادوکسهای حرفهای
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
3 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
doi
10.22034/jcs.2026.539210.2476چکیده
فراهم کردن زمینه توسعه حرفهای معلمان تازهکار به دلیل شکلگیری هویت آنها در سالهای نخستین خدمت مورد توافق بسیاری از محققان است. پژوهش حاضر به شناسایی پارادوکسهای حرفهای در تجارب زیسته معلمانتازهکار و تحلیل نحوه عملتأملی آنان در این موقعیتها میپردازد. در چارچوب رویکرد کیفی-تفسیری با راهبرد روایتپژوهی بر رویدادهای بحرانی و تحلیل مضمون-محور، ۳۶ روایت تأملی از ۳۲ معلم بررسی شد. یافتهها منجر به شناسایی 6 موقعیت پارادوکس حرفهای (شامل؛ قطعیت- ابهام موقعیتی؛ عاملیت- محدودیت نهادی؛ نظریه- تجربه؛ تحول- تداوم هویتی؛ خود- دیگری؛ وظیفه- عاطفه انسانی) در چهار سطح تنش "شناختی"، "هویتی"، "عاملیتی" و "ارزشی-هنجاری" شد. بررسی دقیقتر نشان داد: مواجهه عملتأمل معلمان در چرخهای غیرخطی و بازگشتپذیر از گرههای تأملی شامل: "پذیرش-مقاومت"، "بازاندیشی چندوجهی-تاییدی"، "تعلیق-تثبیت معنا"، و "اقدام متوازن-کلیشه"، صورت میپذیرد. این فرایند دوگانه مسیرهای گشودگی یا انسداد تأمل معلمان را مشخص میکنند. یافتهها به درک عمیقتری از ماهیت پیچیده تأمل در سالهای آغازین خدمت کمک میکند و میتواند در طراحی برنامههای آموزشی و هدایت تأملی مؤثر باشد.
