تحلیل سینوپتیکی بارشهای شدید در استان اصفهان
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی پژوهشگاه هواشناسی
2 دانشجوی کارشناسی ارشد اقلیمشناسی، دانشگاه شهید بهشتی
3 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه شهید بهشتی
4 دانشجوی کارشناسی ارشد اقلیمشناسی، دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.22059/jphgr.2012.30244چکیده
بهمنظور تعیین الگوی همدیدی بارشهای شدید در استان اصفهان، از آمار بارش 44 ایستگاه سینوپتیک، کلیماتولوژی و بارانسنجی استفاده شد. با استخراج دادههای بارش در دورهی آماری بیستساله (2005-1986)، بارشهای شدید در هر یک از ایستگاهها دریافت شد. با توجّه بهگستردگی و تفاوت موقعیّت بین شرق و غرب این استان، ملاک بارش شدید، بیشترین بارشی بوده که در طول این دورهی آماری در هر ایستگاه رخ داده است. برای تعیین الگوی همدیدی این بارشها، دادههای فشار، نم ویژه، مؤلّفهی باد مداری (u)، مؤلّفهی باد نصفالنهاری(v) و سرعت قائم، در ترازهای متفاوت بهصورت شش ساعته و روزانه، از دو روز پیش از بارش از NCEP/NCAR بهدست آمد. یافتهها نشان میدهد، الگوی ادغامی کمفشار مدیترانه و سودانی موجب بارشهای شدید در سطح استان اصفهان میشود. این الگو، همراه افت شدید فشار در مرکز ایران و فرارفت تاوایی مثبت و حداکثر سرعت قائم منفی در نیمهی غربی ایران است، بارشهای شدید را در مرکز و شرق استان، سامانههای سودانی ایجاد میکنند که بهترتیب از روی خوزستان و بوشهر وارد ایران شدهاند. در این الگوها، پُرفشار روی دریای مدیترانه و زبانههای پُرفشار روی جنوبشرق ایران و شرق عربستان و همراهی آن با منطقهی همگرایی تراز فوقانی جو و افزایش فشار و فرارفت تاوایی منفی در تراز دریا، نقش مهمّی در تقویّت و تعیین مسیر این الگوها دارند. الگوی ادغامی کمفشار سودانی و مدیترانهای روی شرق دریای مدیترانه، موجب ایجاد بارشهای شدید در غرب استان میشود. یافتهها بیانگر آن است که استقرار مرکز فرارفت تاوایی مثبت در شمالشرق عربستان و روی خلیج فارس در تراز سطح دریا و در تراز 500 هکتوپاسکال، از عوامل اصلی بهوجود آوردنده بارش شدید در همه الگوها همدیدی بهشمار میرود.