بازشناسی مؤلفه‌های استراتژی تخصص گرایی هوشمند دانشگاه‌ها

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد و مدیریت مالی آموزش عالی، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشگاه تهران، ایران

doi
10.52547/irphe.1401.1.93
چکیده

استراتژی تخصص‌گرایی هوشمند دانشگاه یکی از سیاست‌های اصلی اتحادیه اروپا در سال‌های اخیر برای توسعه عملکرد منطقه‌ای و رشد اقتصادی از طریق نظام‌های دانشگاهی بوده است. با وجود این، تاکنون پژوهشی برای شناسایی مؤلفه‌های این استراتژی انجام نشده ‌است. بنابراین، هدف این پژوهش شناسایی مؤلفه‌های استراتژی تخصص ­گرایی هوشمند دانشگاه‌ها بود. این پژوهش کیفی با استفاده از راهبرد فراترکیب و تحلیل مضمون تدوین شد. در یافته‌ها علاوه بر استخراج مؤلفه‌های پانزده‌گانه، پداگوژی تخصصی (روش‌های آموزشی‌کارآمد و یادگیری محیطی)، پژوهش تخصصی (سیاستگذاری پژوهشی تخصصی، هدفمندسازی پژوهش و شبکه‌سازی پژوهش)، کارآفرینی‌ دانشگاهی (پیوند مستمر دانشگاه با صنعت، نهادسازی کارآفرینی و توسعه ظرفیت‌های همکاری پژوهشی با صنعت)، حکمرانی تخصصی (حکمرانی چندسطحی، حکمرانی تخصصی منطقه‌ای و حکمرانی تخصصی در آموزش‌عالی)، مدیریت عمومی تخصصی (مدیریت کارآمد عمومی و نظارت و ارزیابی اثربخش دولتی)، مدیریت تخصصی آموزش ‌عالی (مدیریت نوین در آموزش­ ‌عالی و اشتغال‌آفرینی دانشگاه)، توسعه منطقه‌ای تخصصی (اکوسیستم نوآوری منطقه‌ای، جمع‌سپاری در تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری منطقه‌ای، کارآفرینی منطقه‌ای و سازگاری منطقه‌ای دانشگاه)، توسعه سرمایه ‌انسانی منابع انسانی (توسعه حرفه‌ای اعضای هیئت‌ علمی، دانشجویان و کارکنان)، فناوری اطلاعات و ارتباطات (آماری-فنی و نوآوری‌های تکنولوژیکی)، مالیه دانشگاهی (تأمین و تخصیص منابع ‌مالی دانشگاهی، برنامه‌ریزی و مدیریت منابع ‌مالی)، ظرفیت‌سازی سخت (ظرفیت‌سازی سخت عمومی و پژوهشی)، سازوکارهای قانونی (تدوین و بازنگری قوانین)، سازوکارهای تشوقی-حمایتی (توسعه سازوکارهای تشویقی و حمایتی)، توسعه ظرفیت‌های فرهنگی (فرهنگ اجتماعی و دانشگاهی) و فضاسازی رقابتی (رقابت درون و فرای آموزش عالی)، الگوی شماتیک تخصص‌گرایی هوشمند دانشگاه نیز ترسیم شد. در پایان سیاست‌های پیشنهادی برای نظام آموزش‌عالی ایران ارائه شده است.