واکاوی تمایز غایت گرایانه تمدن نوین اسلامی با تمدن غرب در اندیشه آیت الله خامنه ای
نویسندگان
1 استادیار تاریخ و تمدن اسلامی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران
doi
چکیده
تمدن نوین اسلامی و تمدن غرب گرچه در برخی ویژگیها همسانیهایی دارند، تمایزات آشکاری در رویکرد غایتگرایانه میان آن دو تمدن وجود دارد که در بیانات رهبر معظم انقلاب فراوان دیده میشود. برایناساس مسئله مهم در این پژوهش سرانجام تمدن اسلام و غرب در نگاه و باور حضرت آیتالله خامنهای است. پژوهش حاضر با روش تحلیل و توصیف بیانات مقام معظم رهبری صورت گرفته است. یافتههای تحقیق حاکی از آن است که مبانی تمدن اسلام بر اساس نفی شرک و توحیدمحور سامان یافته است که نهایتاً به عبودیت بشر در روند تمدن مبتنی بر آرمانهای اسلام منتهی خواهد شد. درمقابل استواری تمدن غرب بر اساس رویکرد مادیگرایانه و عدم توجه به ارزشهای الهی است. ازاینرو ساخت دنیای بهتر انگیزه غایی ایجاد تمدنی نو در غرب بوده است. به باور مقام معظم رهبری، دنیاگرایی خود عاملی روبهرشد در تمدن غرب بود و موجب شد این تمدن در جهان پیشران شود، اما عدم باورداشت به ارزشهای الهی و انسانی خود عامل سقوط آن در آیندهای نهچندان دور خواهد شد. در نگاه ایشان، مهمترین وجه تمایز میان این دو بینش تمدنی در رویکرد غایتگرایانه است. در تمدن نوین اسلامی، رویکرد خداباورانه سبب خواهد شد عبودیت به خداوند متعال که هدف از خلقت بوده است در جامعه گسترانیده شود، اما در تمدن غرب این مهم که نیاز فطری و اساسی بشر بوده، مورد توجه قرار نگرفته است.