تمدن نوین اسلامی؛ از آرمان تا واقعیت
نویسندگان
1 مدرس حوزه علمیه قم، قم، ایران
doi
چکیده
مقوله تمدن بالاترین مرحله اجتماع بشری است که نقطه اوج تلاش انسان برای دستیابی به زندگی بهتر و پیشرفت همهجانبه را نشان میدهد. تمدنها دو جنبه دارند: جنبه زیربنایی که عرصه فکر و جهانبینی و اندیشه حاکم بر تمدن است؛ جنبه روبنایی که شامل حوزه سختافزار مانند صنعت، اقتصاد، سیاست و هنر و معماری است، و حوزه نرمافزار که دربرگیرنده نحوه سبک زندگی و روابط انسانی میباشد. همچنین ازآنجاکه جنبه روبنایی تابع جنبه زیربنایی است، میتوان تمدنها را بر اساس جنبه زیربنا، یعنی جهانبینی، بر دو گونه قسمت کرد: تمدن توحیدی و تمدن الحادی. البته اندیشمندان غربی در تلاشاند مفهوم تمدن توحیدی را به بهانه ناکارآمدی دین و معنویت، امری تخیلی و دور از واقعیت نشان دهند. آنان برای اثبات مدعای خود، به دوره حاکمیت کلیسا بر اروپا استناد کردهاند. درمقابل دیدگاه «تمدن نوین اسلامی» درصدد است با بهتصویر کشیدن دین واقعی که بر پایه توحید است، نگاه غربیها را بهچالش کشاند. برتری تمدن توحیدی در امتداد دادن توحید در همه عرصههای زندگی بشری است. توحید در تمدن توحیدی تنها اندیشه و باور قلبی فرد نیست که در مرحله نظر و انتزاع باقی بماند، بلکه باور توحیدی مسئولیتآور است و تکلیف روابط اجتماعی و سبک زندگی، حکومت، اقتصاد، سیاست، هنر و معماری، و حتی علم را مشخص میکند. نگاه به انسان در تمدن توحیدی، بر اساس فطرت پاک توحیدی است، نه معیارهای محدود نژاد و زبان و اقلیم. اما با وجود این نگاه وسیع به انسان، موضع تمدن توحیدی در برابر طاغوتها و سردمداران جبهه استکبار که اندیشه انسانها را بهاسارت کشاندهاند، مبارزه همهجانبه است.