تمدن نوین اسلامی؛ از آرمان تا واقعیت

نویسندگان

1 مدرس حوزه علمیه قم، قم، ایران

doi
چکیده

مقوله تمدن بالاترین مرحله اجتماع بشری است که نقطه اوج تلاش انسان برای دستیابی به زندگی بهتر و پیشرفت همه‎جانبه را نشان می‎دهد. تمدن‎ها دو جنبه دارند: جنبه زیربنایی که عرصه فکر و جهان‎بینی و اندیشه حاکم بر تمدن است؛ جنبه روبنایی که شامل حوزه سخت‎افزار مانند صنعت، اقتصاد، سیاست و هنر و معماری است، و حوزه نرم‎افزار که دربرگیرنده نحوه سبک زندگی و روابط انسانی می‎باشد. همچنین ازآنجاکه جنبه روبنایی تابع جنبه زیربنایی است، می‎توان تمدن‎ها را بر اساس جنبه زیربنا، یعنی جهان‎بینی، بر دو گونه قسمت کرد: تمدن توحیدی و تمدن الحادی. البته اندیشمندان غربی در تلاش‎اند مفهوم تمدن توحیدی را به بهانه ناکارآمدی دین و معنویت، امری تخیلی و دور از واقعیت نشان دهند. آنان برای اثبات مدعای خود، به دوره حاکمیت کلیسا بر اروپا استناد کرده‎اند. درمقابل دیدگاه «تمدن نوین اسلامی» درصدد است با به‎تصویر کشیدن دین واقعی که بر پایه توحید است، نگاه غربی‎ها را به‎چالش کشاند. برتری تمدن توحیدی در امتداد دادن توحید در همه عرصه‎های زندگی بشری است. توحید در تمدن توحیدی تنها اندیشه و باور قلبی فرد نیست که در مرحله نظر و انتزاع باقی بماند، بلکه باور توحیدی مسئولیت‎آور است و تکلیف روابط اجتماعی و سبک زندگی، حکومت، اقتصاد، سیاست، هنر و معماری، و حتی علم را مشخص می‎کند. نگاه به انسان در تمدن توحیدی، بر اساس فطرت پاک توحیدی است، نه معیارهای محدود نژاد و زبان و اقلیم. اما با وجود این نگاه وسیع به انسان، موضع تمدن توحیدی در برابر طاغوت‎ها و سردمداران جبهه استکبار که اندیشه انسان‎ها را به‎اسارت کشانده‎اند، مبارزه همه‎جانبه است.