ارائه الگوی برنامه درسی پنهان در آموزش ریاضی مبتنی بر رویکرد اجتماعی-فرهنگی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده تعلیم و تربیت اسلامی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران

doi
10.22034/jcs.2025.471290.2317
چکیده

در دل پیچیدگی‌های فرایند تعلیم و تربیت، برنامه درسی پنهان همچون جریانی زیرین، بی‌وقفه بر شکل‌گیری ذهن‌ها و روح‌ها اثر می‌گذارد. این پژوهش با هدف کاوش در لایه‌های پنهان آموزش ریاضی و با بهره‌گیری از روش‌های کیفی، به مشاهده و تحلیل تعاملات کلاس درس پرداخته و مؤلفه‌های تأثیرگذار برنامه درسی پنهان را با ابتناء به رویکرد اجتماعی-فرهنگی ویگوتسکیشناسایی نموده است. این پژوهش، با اتخاذ پارادایم کیفی و رهیافت داده‌بنیاد، طی سه‌سال تحصیلی در سه دبیرستان پسرانه غیر دولتی در تهران انجام شد. داده‌ها با استفاده از ابزارهای متنوعی نظیر مشاهده، مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته، و اسناد آموزشی گردآوری و تحلیل شدند. یافته‌های این تحقیق، نشان داد که الگوی برنامه درسی پنهان در آموزش ریاضی مبتنی بر رویکرد اجتماعی-فرهنگی در سه لایه کلیدی زمینه«محیط یادگیری، محتوای آموزشی، قوانین آموزشی و انضباطی، و روش‌های آموزشی مرسوم»، فرآیند«تعاملات ناهمتراز جمعی و فردی و تعاملات هم‌تراز»، و پیامد«تغییر نگرش به ریاضی، گسترش یادگیری، و آثار فردی و جمعی یادگیری گروهی» قابل صورت بندی است.