از هرمنوتیک توحیدی تا پارادایم توحیدی؛ بررسی تطور روششناسی آمنه ودود در فهم قرآن
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه پیام نور تهران
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه پیام نور
3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه پیام نور
4 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق علیهالسلام
doi
10.30473/quran.2018.4940چکیده
ظهور جریان فمینیسم اسلامی در دهههای اخیر و برداشتهای آنان از آیات زنان در قرآن، توجه بسیاری را به خود جلب نموده است. آمنه ودود برجستهترین چهره این جریان پس از ارائه روش «هرمنوتیک توحیدی» در بازخوانی آیات زنان در قرآن، روشی نوین براساس بهرهمندی از «پارادایم توحیدی» در کتاب جدیدش اتخاذ نمود. به تبعیت از وی، جریان فمینیسم اسلامی نیز پس از ارائه روشهایی در فهم آیات و رسیدن به تنگنا، جهت حفظ و تداوم هویت خود در جهان اسلام، در سالهای اخیر این روش نوین را برگزید. در این مقاله، پس از معرفی دو جریان تأثیرگذار بر روشهای مورد اتخاذ آمنه ودود، یکی در جهان اسلام و دیگری در غرب، روشهای سابق وی با رویکرد موضوعی و تاریخی بهاجمال معرفی و بررسی میگردد و در ادامه، تحت عناوین پارادایم توحیدی در جهت نقض اتوریتاریانیسم تفسیری، اعلام پُلیتئیسم درصورت تساوی مرجعیت مردانه با مرجعیت الهی، پارادایم توحیدی در جهت بیان تمایز میان خداوند و قرآن، استراتژی جدید در جهت توجیه امکان «نه گفتن به متن» و... به چگونگی بهرهبرداری وی از یک اصل کلیدی قرآنی یعنی «پارادایم توحیدی» در روش اخیرش میپردازیم و درنهایت، موارد پیشگفته طی عناوینی مورد نقد و ارزیابی قرار میگیرد که ازجمله آنها میتوان به تضاد تقدس و الوهیت قرآن با تمایز آن از خداوند، نادیده گرفتن پیوند قرآن و عترت، بیاساس بودن اتهام اتوریتاریانیسم و پلیتئیسم به سنت تفسیری، عقیده به «درنگ وجدانی» رویکردی نادرست در فهم اجتهاد و... اشاره نمود.