واکاوی «مُلک سلیمان» در قرآن کریم در قامت یک تمدن توحیدی (بررسی مؤلفههای تمدنی دولت سلیمان)
نویسندگان
1 استادیار علوم قرآن و حدیث پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق، قم، ایران
doi
چکیده
بر اساس دادههای نقلی و شواهد تاریخی، حکومت سلیمان نبی یکی از قدرتهای بزرگ، مهم و تأثیرگذار در طول حیات تاریخ بشر بوده و مورد توجه همیشگی ادیان مختلف بهویژه ادیان توحیدی است. در قرآن کریم اشاراتی به این حکومت وجود دارد. البته ماجرای ویژگیهای دولت حضرت سلیمان نسبت به داستانهای دیگر قرآن، به طور جزئیتری بحث شده و از آن تعبیر به «مُلک سلیمان» شده است. مسئله پژوهش پیش رو امکان اثبات دولت سلیمان بهعنوان یک تمدن توحیدی در معیارهای تمدنپژوهانه است. این مقاله با بررسی و واکاوی ملک سلیمان، با هدفِ کشف و اثبات آن در قامت یک تمدن، به شاخصها و قواعد تمدنی این ملک میپردازد، که در آن با روش تحلیلی، از آیات قرآن کریم و تطبیق ویژگیهای ملک سلیمان با مؤلفهها و شاخصهای لازم برای اثبات تمدنی بودن یک حکومت، از منظر تمدنشناسان پرداخته است. همچنین مؤلفههای مهمی چون ایدئولوژی و مکتب، رهبری و مدیریت، کلانمؤلفه اقتدار و قدرت در مؤلفههایی چون اقتدار نظامی و امنیت، اقتدار اقتصادی، سیاسی، علمی و فناوری و همچنین قدرتهای عجیب و شگفتانگیز، مؤلفه جغرافیایی و عرصه سرزمینی، عوامل اجتماعی و فرهنگی بهویژه در شاخصهای مهمی چون عدالتگستری و ظلمستیزی، رفاه و توسعهیافتگی، معماری و شهرسازی، قانون و نظم اجتماعی در نظر گرفته شده است. نتیجه آنکه ملک سلیمان در این مؤلفهها و شاخصهای تمدنی در عصر خود و حتی بسیاری از آن تاکنون، کمنظیر و در مواردی بینظیر بوده است. حقیقت برجسته در تمدن سلیمان، شکلگیری و تداوم حیات چنین ملکی بر اساس توحیدمحوری است، که زمینه ایجاد یک تمدن بزرگ و بینظیر را رقم زده است. بدیهی است تشکیل یک تمدن بزرگ و قویِ دینمحور و توحیدگرا، درواقع اثبات وجود سابقه پیشینی تمدن توحیدی است که در تصدیقِ امکان تشکیل پسینی و مجدد یک تمدن دینمدار و توحیدگرا در قالب تمدن نوین اسلامی یا تمدن مهدوی کارایی دارد.