طراحی چارچوب مفهومی سنجش ارزش ادبی (بلاغی) متون کتب درسی ادبیات فارسی بر اساس نظریه فرمالیسم
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت و برنامهریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دبیر آموزش و پرورش
3 استاد، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شیراز، ایران
4 استاد ، گروه مدیریت و برنامهریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، ایران
5 عضو هیات علمی دانشگاه شیراز
doi
10.22034/jcs.2025.460046.2277چکیده
مقاله حاضر با هدف طراحی چارچوب مفهومی برای سنجش ارزش ادبی کتب درسی ادبیات فارسی دوره اول متوسطه، بهصورت کیفی و با استفاده از روش مرور تلفیقی ششمرحلهای کوپر انجام شده است. در این مطالعه، 40 پژوهش مرتبط بهعنوان مبنای تحلیل انتخاب و بررسی شدند. یافتهها حاکی از آن است که زیر مضمون فراگیر «سنجش ارزش ادبی» به 12 مضمون سازماندهنده و 83 مضمون پایه تقسیم شده است. اعتبار دادهها از طریق روشهای علمی تأیید شد. مضامین اصلی شامل هنجارگریزیهای نحوی، واژگانی، آوایی، معنایی و نوشتاری است که مستقیماً بر ارزش ادبی متون تأثیرگذارند. افزون بر این، هنجارافزایی واژگانی با استفاده از عناصر بلاغی مانند سجع و ترصیعات، به بهبود ارزش بلاغی و زیباییشناسی متون کمک میکند. دستاورد این پژوهش، ارائه چارچوبی علمی و دقیق برای ارزیابی متون ادبی کتب درسی است که میتواند در ارتقاء تجربههای ادبی دانشآموزان نقش مؤثری ایفا کند.
