ضبطِ نادرست و بدخوانیِ ابیاتی از حدیقه‌الحقیقه در متن‌های مصحَّح (بر مبنای نسخه‌های خطیِ کهن)

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه شهیدبهشتی

doi
10.48308/hlit.2020.98950
چکیده

هرگونه کتابت یا ضبط نادرستِ واژه و ترکیب از سوی کاتب و مصحح، می‌تواند به ابهام معناییِ متن منجر شود و مخاطب را در درکِ مفهوم دچار مشکل کند. افزون بر این، نگاشتنِ شرح و تعلیقات بر این ضبط‌های نادرست، به پیچیده‌تر شدنِ مفهوم ابیات می‌انجامد. تأثیرِ این مسائل در تصحیحِ یک متن، هنگامی چند برابر می‌شود که متنِ مصحَّح، از متون کهن ادب فارسی بوده، واژگان کم‌کاربرد و گاه متروک و مهجور در آن به‌کار رفته‌باشد. مصداقِ این ادّعا را می‌توان در حدیقه‌الحقیقة سنایی سراغ گرفت؛ متنی که به خودیِ خود دشوار است و کتابت‌ها و تصحیح‌های مختلف، بر دشواریِ آن افزوده‌‌اند تا جایی که مشاهده می‌شود در متن‌های مصحَّح، شکلِ ضبط‌شدة برخی ابیات، مفهوم روشنی ارائه نمی‌دهد. این پژوهش در پی آن است تا با استفاده از نسخه‌های کهن حدیقه و به شیوة توصیفی ـ تحلیلی، ضبط نادرست یا بدخوانیِ برخی ابیاتِ این منظومه را برجسته سازد. مهم‌ترین دستاورد پژوهش، پیشنهادهایی برای ضبطِ درست یا خوانشِ صحیحِ برخی واژگان، ترکیبات و ابیات در حدیقة سنایی‌است که بر آن اساس، گرهِ مفهومی ابیاتِ موردِ بحث، گشوده خواهد شد.