مقایسه اثربخشی آموزش تنظیم هیجان و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر شفقت به خود، عواطف مثبت و منفی و بهزیستی روان‌شناختی نوجوانان تک‌والد

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته روانشناسی عمومی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی و علوم تربیتی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

doi
10.22084/j.psychogy.2025.30254.2755
چکیده

هدف: مقایسه اثربخشی آموزش تنظیم هیجان و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر شفقت به خود، عواطف مثبت و منفی و بهزیستی روان‌شناختی نوجوانان تک‌والد بود.روش: نیمه‌آزمایشی با طرح گروه کنترل نابرابر و دوره پیگیری انجام شد. جامعه آماری شامل همه نوجوانان تک‌والد مشغول به تحصیل در مقطع متوسطه اول و دوم شهر همدان در نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۲ بود که از میان آن‌ها ۴۵ نفر به‌صورت در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسش‌نامه‌های شفقت به خود نف (2003)، عواطف مثبت و منفی واتسون و همکاران (1988) و بهزیستی روان‌شناختی ریف (2002) بود. آموزش‌ها بر اساس پروتکل تنظیم هیجان گراس (2002) و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بوئن و همکاران (2011) اجرا شد.یافته‌ها: داده‌ها با روش تحلیل واریانس مختلط تحلیل گردید. نتایج نشان داد هر دو روش آموزشی بر افزایش شفقت به خود، عاطفه مثبت و بهزیستی روان‌شناختی و کاهش عاطفه منفی تأثیر معناداری داشتند (0.05>p)، اما تفاوت معناداری بین اثربخشی دو روش مشاهده نشد (0.05<p). همچنین، پایداری نتایج در دوره پیگیری، نشان‌دهنده تداوم اثر مداخلات، به‌ویژه در شفقت به خود و عواطف مثبت و منفی بود.نتیجه‌گیری: بر این اساس، می‌توان نتیجه گرفت که هر دو روش می‌توانند به‌عنوان مداخلات کارآمد برای ارتقای سلامت روانی و هیجانی نوجوانان تک‌والد مورد استفاده قرار گیرند و پیشنهاد می‌شود متخصصان، بهره‌گیری از این روش‌ها را در حمایت‌های روانی و آموزشی این گروه از نوجوانان مدنظر قرار دهند.