نقش ایدئولوژی های برنامه درسی در جهت دهی به ارزش ها، اهداف و روشهای تعلیم و تربیت
نویسندگان
1 دانشیار برنامهریزی درسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ و فلسفه تعلیم و تربیت، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
3 استادیار برنامهریزی درسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
doi
10.22034/jcs.2024.180209چکیده
این مقاله با هدف تعیین موضعگیری هر یک از ایدئولوژیهای برنامه درسی (جزمیتگرایی مذهبی، انسانگرایی منطقگرا، پیشرفتگرایی، نظریه انتقادی، نومفهومگرایی و کثرتگرایی شناختی) نسبت به ارزشها، اهداف، و روشهای تربیتی انجام شد. در مرحله نخست، با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، فصل مرتبط با ایدئولوژیهای برنامه درسی از کتاب تصورات تربیتی (آیزنر، 1994) تحلیل شد تا جهتگیری هر یک از ایدئولوژیها در مورد منطق، اهداف، و محتوای برنامه درسی تعیین گردد. سپس در مرحله دوم، یازده متخصص نظریه برنامه درسی از طریق یک پیمایش کیفی دعوت به مشارکت شدند تا نتایج بهدستآمده را ارزیابی و بهبود بخشند. به این ترتیب، یک چارچوب مفهومی تدوین شد که سیاستگذاران تربیتی، برنامهریزان درسی، معلمان، و والدین میتوانند با استفاده از آن، شناخت جامعی از جهتگیری هر یک از ایدئولوژیهای برنامه درسی درباره هفت عنصر اساسی برنامه درسی (منطق حاکم، آرمان تعلیم و تربیت، دانش دارای ارزش تدریس، تدریس اثربخش، نقش معلم، نقش دانشآموز، و کارکرد ارزشیابی آموزش) به دست آورند و بر اساس این شناخت، درباره ایدئولوژی برنامه درسی مورد ترجیح خود تأمل نمایند.
