تأثیر «سرمایه اجتماعی» بر «خیر جمعی» در محیط‌های صنعتی؛ مطالعه موردی کارگاه‌های متوسط‌مقیاس در استان تهران

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22051/ijosed.2026.54712.1113
چکیده

خیرجمعی، به‌عنوان مجموعه‌ای از؛ منافع، هنجارها و ارزش‌های مشترک که تحقق آن مستلزم مشارکت جمعی و تعاملات پایدار است، که در محیط‌های صنعتی نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود بهره‌وری، انسجام سازمانی و پایداری ساختار اجتماعی دارد. پژوهش با هدف بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر خیر جمعی در کارگاه‌های صنعتی متوسط‌ مقیاس استان تهران انجام شده و تلاش دارد سازوکارهای پیونددهنده این دو حوزه را شناسایی کند. روش تحقیق با رویکرد کمّی و مبتنی بر گردآوری داده‌ها از طریق پرسشنامه ساخت‌یافته و تحلیل آن‌ها با بهره‌گیری از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه انجام شد. جامعه آماری شامل؛ کلیه کارکنان این کارگاه‌ها بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، ۵۰۰ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. برای بررسی معناداری کلی مدل، آزمون تحلیل واریانس رگرسیون انجام شد. نتایج نشان داد؛ مدل رگرسیونی از برازش مناسبی برخوردار است و معنادار است. بنابراین، مجموعه متغیرهای پیش‌بین، توانایی پیش‌بینی معنادار متغیر خیرجمعی را دارند. نتایج ضرایب رگرسیونی نشان داد؛ از میان متغیرهای واردشده در مدل، متغیرهای؛ اعتماد تعمیم یافته، روابط اجتماعی، شبکه اجتماعی و ارزش‌ها و ویژگی‌های اخلاقی به ترتیب بیشترین تأثیر مثبت و معنادار را بر متغیر خیرجمعی داشته‌اند. این یافته‌ها بیانگر آن است که با افزایش نمرات این چهار متغیر، مقدار متغیر وابسته (خیرجمعی) نیز افزایش می‌یابد.در مقابل، متغیرهای؛ اعتماد بین فردی، اعتماد عمومی و اعتماد نهادی از تأثیر معناداری بر متغیر وابسته برخوردار نبودند. یافته‌ها نشان می‌دهد؛ افزایش اعتماد در سطوح مختلف، گسترش روابط و شبکه‌های اجتماعی و تقویت ارزش‌های اخلاقی با افزایش خیر جمعی همراه است. این نتایج مؤید نقش سرمایه اجتماعی در ارتقای رفتارها و نگرش‌های خیرخواهانه در جامعه است.