تأثیر کووید-۱۹ بر الگوی مصرف و هزینههای نسخههای دارویی در ایران
نویسندگان
1
2
doi
10.22051/ijosed.2026.53979.1098چکیده
همهگیری کووید‑۱۹ با تاثیر گذاری بر ارائه خدمات درمانی و رفتار مصرفکنندگان، تغییراتی در الگوی نسخ دارویی تجویز شده ایجاد کرد. این پژوهش به بررسی اثر کووید‑۱۹ بر تعداد و هزینه نسخ دارویی در ایران میپردازد. در این پژوهش از روش تحلیل سریهای زمانی منقطع و نرمافزار EViews10 استفاده گردید. دادههای مربوط به تعداد و هزینه نسخ دارویی بهصورت ماهانه و استانی از ابتدای ۱۳۹۷ تا پایان ۱۴۰۰ (۲۴ ماه قبل و ۲۴ ماه بعد از همهگیری) از سازمان بیمه سلامت ایران استخراج شد. برای حذف اثر تورم، هزینههای حقیقی محاسبه گردید. یافتهها نشان داد پیش از کووید‑۱۹روندی کاهنده در نسخ دارویی وجود داشت که با آغاز همهگیری در فروردین ۱۳۹۹ با کاهش ناگهانی همراه شد. این روند تا پایان ۱۳۹۹ ادامه یافت، و در ۱۴۰۰ روند تعدیلی آغاز شد. تعداد نسخ در سال ۱۳۹۹ نسبت به ۱۳۹۸ و ۱۳۹۷ به ترتیب ۶۰ و ۶۲ درصد کاهش داشت، اما در سال ۱۴۰۰، ۷۲ درصد افزایش نسبت به 1399 داشت. روند تعدیلی سال ۱۴۰۰ نتوانست کاهش شدید ناشی از کووید‑۱۹ را جبران کند و جز در چند ماه، نسخ دارویی تجویز شده به سطح پیش از همهگیری بازنگشت. همچنین، سهم پرداخت از جیب بیماران از کل هزینههای حقیقی در ۱۴۰۰ تقریباً دو برابر شد که نشاندهنده افزایش بار مالی بر مصرفکنندگان است.
