برهم‌کنش جهانی‌شدن و هنجارهای اجتماعی جنسیت زده در تبیین نابرابری جنسیتی در آموزش عالی درکشورهای منتخب

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی کردستان

2 دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

doi
10.22051/ijosed.2025.51137.1057
چکیده

این پژوهش به بررسی تأثیر هم‌زمان جهانی‌شدن و هنجارهای اجتماعی جنسیت‌زده بر نابرابری جنسیتی در آموزش عالی می‌پردازد، با استفاده از داده‌های تابلویی ۲۳ کشور در حال توسعه طی سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۱. با بهره‌گیری از مدل گشتاورهای تعمیم‌یافته رابطه میان شاخص‌های جهانی‌شدن (آزادسازی تجاری و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی)، هنجارهای اجتماعی تبعیض‌آمیز، کیفیت نهادی و توسعه اقتصادی با شکاف جنسیتی در آموزش عالی تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هنجارهای جنسیت‌زده با نابرابری بیشتر در آموزش همراه هستند. همچنین، دو شاخص جهانی‌شدن یعنی آزادسازی تجاری و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، به کاهش نابرابری جنسیتی در آموزش عالی در کشورهای مورد پژوهش منجر شده‌اند..علاوه بر این، ضریب منفی تعامل شاخص‌های جهانی‌شدن با هنجارهای تبعیض‌آمیز علیه زنان نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری خارجی در محیط‌هایی با تبعیض جنسیتی می‌تواند نقش تعدیل‌کننده داشته باشد. به علاوه یک رابطه یو معکوس میان رشد اقتصادی و نابرابری مشاهده شده است. که نمایانگر آثار پویا در مراحل مختلف توسعه اقتصادی است. همچنین،  کیفیت حکمرانی اثر کاهنده و مخارج آموزشی بدون سیاست‌گذاری هدفمند جنسیتی، اثر افزاینده بر نابرابری داشته‌اند. این نتایج پیامدهای مهمی برای طراحی سیاست‌های توسعه فراگیر دارند