تأثیر افزودن سطوح مختلف گیاه کاکوتی (Ziziphora clinopodioides) به جیره بر فعالیت هضمی-تخمیری باکتری‌ها و قارچ‌های بی‌هوازی شکمبه‌ی بره‌های پرواری عربی در شرایط برون‌تنی

نویسندگان

1 گروه علوم دامی دانشکده‌ی علوم دامی و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، اهواز، ایران.

2 گروه علوم دامی دانشکده‌ی علوم دامی و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، اهواز، ایران

doi
10.22067/ijasr.2021.38294.0
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر استفاده از سطوح مختلف مکمل گیاه کاکوتی در جیره‌ی‌ بره­ی پرواری بر فعالیت هضمی-تخمیری باکتری‌ها و قارچ‌های استخراج شده از شکمبه‌ی آن‌ها انجام شد. در ابتدا، با روش هضم دو مرحله‌ای، بهترین سطح مکمل گیاه کاکوتی در جیره مشخص شد. برای این‌منظور، شش تیمار حاوی سطوح صفر (شاهد)، 2/0، ۴/۰، ۶/۰، ۸/۰ و یک درصد گیاه کاکوتی به یک جیره‌ی استاندارد بره‌های پرواری افزوده شد. سپس بر اساس تجزیه و تحلیل نتایج، از بین آن‌ها شاهد و تیمارهای حاوی سطوح 2/0 و ۴/۰ درصد برای تعیین اثر مکمل کاکوتی بر فعالیت قارچ‌ها و باکتری‌های بی‌هوازی شکمبه‌ای انتخاب شدند. مایع شکمبه برای آزمایش هضم دو مرحله‌ای و کشت باکتری‌ها و قارچ‌های شکمبه‌ای، از چهار رأس بره‌ی نر عربی که به‌مدت چهار هفته با یک جیره‌ی پرواری (مشابه با ترکیب جیره‌ی بخش آزمایشگاهی) تغذیه شده بودند، تهیه شد. قارچ‌ها و باکتری‌های بی‌هوازی نیز از مایع شکمبه‌ی آن‌ها جدا و تخلیص شدند. در آزمایش هضم دو مرحله‌ای، با افزودن مکمل کاکوتی به جیره، قابلیت هضم ماده خشک، الیاف نامحلول در شوینده خنثی (NDF) و الیاف نامحلول در شوینده اسیدی (ADF) به‌طور معنی‌داری نسبت به تیمار شاهد افزایش نشان داد (05/0P<). بیشترین درصد قابلیت هضم ماده خشک، NDF و ADF در جیره‌ی حاوی ۴/۰ درصد کاکوتی و کمترین مقدار در جیره‌ی شاهد مشاهده شد؛ اما جیره‌های حاوی کاکوتی اختلاف معنی‌داری با یکدیگر نداشتند. غلظت نیتروژن آمونیاکی و pH در محیط کشت اختصاصی قارچ‌های شکمبه در روزهای اول، سوم و ششم انکوباسیون و میانگین غلظت کل دوره و نیز در زمان‌های 24، 48 و 72 ساعت پس از آغاز انکوباسیون جیره‌های آزمایشی با باکتری‌های بی‌هوازی شکمبه، تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفتند. با مکمل کردن کاکوتی در جیره، قابلیت هضم ماده خشک و NDF توسط قارچ‌ها در روز اول، سوم و ششم انکوباسیون و توسط باکتری‌های بی‌هوازی شکمبه در زمان‌های 24، 48 و 72 ساعت پس از آغاز انکوباسیون و میانگین کل دوره آزمایش به‌طور معنی‌داری افزایش یافت (05/0P<). تفاوت معنی‌داری در فعالیت هضمی قارچ‌ها و باکتری‌های بی‌هوازی شکمبه در بین جیره‌های حاوی کاکوتی مشاهده نشد. در مجموع، استفاده از مکمل کاکوتی در جیره بره‌های پرواری باعث بهبود فعالیت هضمی قارچ‌ها و باکتری‌های بی‌هوازی جدا شده از شکمبه آن‌ها شد.