فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: فناوری‌ های نوین انقلاب صنعتی نسل چهارم که هوش مصنوعی از برجسته‌ترین این فناوری‌هاست، تغییرات و تحولات چشمگیری را در عموم حوزه‌ های کاربردی اعم از اقتصاد، بهداشت و سلامت ، آموزش و پژوهش موجب شده است. آموزش عالی نیز از این تحولات مستثنی نبوده و در سطوح مختلف کلان و عملیاتی نمی تواند از فناوری‌ های نسل چهارم چشم پوشی نماید. سیاستگذاران، مدیران و راهبردپردازان عموم حوزه‌ ها از جمله حوزه آموزش عالی لازم است در تصمیم گیری‌ ها به این فناوری‌ ها توجه نموده تا سیاست‌ ها انتزاعی نبوده بلکه در سطح عملیات، قابل پیاده‌ سازی باشند. بر این اساس هدف اصلی در پژوهش حاضر شناسایی و اولویت بندی عوامل اصلی موثر در پیاده‌ سازی فناوری‌ های نوین در خدمات آموزشی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی است.روش: در این پژوهش پس از تتبع در ادبیات و پیشینه حوزه فناوری‌های نسل چهارم، هوش مصنوعی و حضور بلندمدت در بخش آموزش عالی، 29 عامل شناسایی شد؛ این عوامل با تکنیک دلفی فازی توسط 19 خبره اعم از کارشناسانی که خدمات آموزشی ارائه می‌دهند، اساتید و اعضای هیئت علمی متخصص حوزه آموزش و فناوری‌های نوین، و دانشجویانی که دریافت کننده خدمات آموزشی هستند غربال شد. از 29 عامل، 18 عامل پذیرش و 11 عامل رد شدند. عوامل غربال شده در سه بعد، دسته‌بندی شده و سپس با تکنیک تصمیم گیری چندمعیاره بهترین بدترین فازی و با نظرخواهی از 8 خبره اولویت بندی شدند.یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که ابعاد فرایندها و خدمات آموزشی، فناوری و نوآوری و فرهنگ، ارتباطات و سیاست‌ها به‌ترتیب مهمترین ابعاد هستند. همچنین، در بُعد فناوری و نوآوری عوامل «زیرساخت‌های فناوری اطلاعات»، «توسعه فناوری‌های نسل چهارم» و «دیجیتال‌سازی»؛ در بُعد فرایندها و خدمات آموزشی، عوامل «سطح یکپارچگی در سیستم خدمات آموزشی»، «سیستم پاسخگویی کارشناسان آموزش» و «میزان چابکی ساختار سازمانی و فرایندها» و در بُعد فرهنگ، ارتباطات و سیاست‌ها، عوامل «همسویی فرهنگ سازمانی با نوآوری»، «پشتیبانی مدیران ارشد» و «سیاست‌های کلان دانشگاه» به‌ترتیب مهمترین عوامل هستند. در تحلیل کلان‌تر و در مقایسه همه عوامل با یکدیگر، عوامل «سطح یکپارچگی در سیستم خدمات آموزشی»، «سیستم پاسخگویی کارشناسان آموزش»، «میزان چابکی ساختار سازمانی و فرایندها»، «زیرساخت‌های فناوری اطلاعات» و «طراحی سیستم بدون اختلال» مهمترین عوامل موثر بر اجرای صنعت 4.0 در آموزش عالی هستند که اکثراً در بُعد فرایندها و خدمات آموزشی قرار دارند. یکپارچگی خدمات آموزشی، موازی‌کاری‌ها و اختلالات کارکردی را کاهش داده و کارآمدی این خدمات را افزایش می‌دهد. همچنین توانمندی و مهارت کارشناسان آموزش در بهره گیری از فناوری‌ها و ابزارهای صنعت 4.0 در افزایش رضایتمندی ذینفعان خدمت گیرنده تأثیر بسزایی دارد. چابکسازی فرایندها و حذف بروکراسی‌های زائد اداری عامل دیگری است که می‌تواند تجربه ذینفعان را از دریافت خدمات آموزشی موفقیت آمیز نماید. زیرساخت‌های پشتیبانی کننده از بکارگیری فناوری‌های صنعت 4.0 اعم از سرورها، محیط‌های ذخیره‌سازی و پردازش داده، رایانش ابری و تجهیزات به‌روز آموزشی و طراحی سیستم‌هایی که حداقل اختلال داشته باشند اعم از نرم‌افزارها و سامانه‌های آموزشی دو عامل دیگری هستند که نتایج این پژوهش بر آنها تأکید می‌کند.نتیجه گیری: نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می‌ دهد که برای پیاده‌ سازی فناوری‌های صنعت 4.0 در حوزه آموزش عالی، نیاز به یکپارچه سازی سیستم خدمات آموزشی در سطوح و واحدهای مختلف است؛ شناسایی و اولویت بندی عوامل ذیل این ابعاد به مدیران و تصمیم گیران حوزه آموزش عالی در جهت دهی منابع و نیز تدوین راهبردهای مناسب و پشتیبان فناوری‌های صنعت نسل چهارم کمک شایانی می‌ کند.توانمندی و مهارت کارشناسان آموزش در بهره گیری از فناوری‌ها و ابزارهای صنعت 4.0 در افزایش رضایتمندی ذینفعان خدمت گیرنده تأثیر بسزایی دارد. چابکسازی فرایندها و حذف بروکراسی‌های زائد اداری عامل دیگری است که می‌تواند تجربه ذینفعان را از دریافت خدمات آموزشی موفقیت آمیز نماید. زیرساخت‌های پشتیبانی کننده از بکارگیری فناوری‌های صنعت 4.0 اعم از سرورها، محیط‌های ذخیره‌سازی و پردازش داده، رایانش ابری و تجهیزات به‌روز آموزشی و طراحی سیستم‌هایی که حداقل اختلال داشته باشند اعم از نرم‌افزارها و سامانه‌های آموزشی دو عامل دیگری هستند که نتایج این پژوهش بر آنها تأکید می‌کند.