طراحی مدلی از نیازهای نومعلمان در رشد توسعه حرفه ای

نویسندگان

1 گروه آموزش زیست شناسی، دانشگاه فرهنگیان، ایران.

2 مدیریت، ادبیات و علوم انسانی ،دانشگاه ایلام

3 دانشجوی دکتری برنامه ریزی آموزش از راه دور، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

4 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم تربیتی، دانشگاه ایلام، ایران.

doi
10.48308/mpes.2026.240890.1620
چکیده

هدف: هدف اصلی این پژوهش طراحی مدل تعیین چالش های مواجهه شده در سال های اول خدمت در ارتباط با رشد توسعه حرفه ای از دید نومعلمان شهر ایلام می باشد. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر با بهره گیری از رویکرد کیفی و به روش داده بنیاد به انجام رسید. مشارکت کنندگان در این پژوهش نو معلمان ابتدایی (حداکثر با دو سال تجربه آموزشی) شهر ایلام می باشد. تعداد مشارکت کنندگان تا اشباع نظری 17 نفر از نو معلمان ابتدایی شهر ایلام بود. برای گرد آوری داده ها از روش مصاحبه نیمه ساختار یافته استفاده شد که روایی پژوهش توسط اساتید حوزه پژوهش مورد تایید قرار گرفت و پایایی آن نیز از طریق بکارگیری چهارچوبی مدون برای مصاحبه کنترل می‌شود. این چارچوب مدون پس از تایید اساتید و اطمینان از کارایی آن در پوشش اهداف در تمام مصاحبه ها به کار گرفته شد و همچنین برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش کدگذاری استفاده گردید. بحث و نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که چهار مضمون اصلی عوامل فردی، عوامل اجتماعی و عوامل حرفه ای و عوامل سازمانی به عنوان نیازهای اساسی در جهت رشد توسعه حرفه ای مطرح است که این چهار عامل در هم متأثر هستند و بر رشد توسعه حرفه ای تاثیر می‌گذارند و بالعکس. در بعد فردی مقوله های زیر استخراج گردید؛ انگیزه فردی، رویکرد معلم ، ادراک و باور معلم، مسئولیت پذیری، خودآگاهی، انعطاف پذیری، روحیه پرسشگری، روحیه نوآوری. در بعد اجتماعی نیز مولفه های: اعتماداجتماعی، تاب آوری، مهارت های ارتباطی، هنجارها و ارزش های اجتماعی، همکاری و همدلی، فعال بودن، مشارکت مشخص شد.در بعد حرفه ای؛ سواد علمی، سواد فناورانه، اخلاق حرفه ای، مهارت های معلمی، توانایی پژوهش، مهارت تحلیل مسئله، مهارت ارائه راهکار، مهارت مدیریتی و رهبری، مهارت تصمیم گیری استخراج گردید و در بعد سازمانی نیز، مولفه های، مدیریت، ساختار سازمانی، اقتصاد، شیوه انگیزش، منابع آموزشی، آموزش و بهسازی، تجهیزات آموزشی، جمعیت کلاسی، فعالیت پژوهشی، کانال ارتباطی، نظارت تعیین گردید. با توجه به نتایج پژوهش ما با چهار دسته از نیازها برای فراهم شدن زمینه توسعه حرفه ای نو معلمان نیازمندیم این چهار مضمون که شامل عوامل فردی، اجتماعی، حرفه ای و سازمانی است در ارتباط با هم هستند و هر کدام بر دیگری تاثیر می گذارد و تاثیر می پذیرید و هر کدام از این مضمون ها زمینه ای برای توسعه ای حرفه ای نو معلمان خواهد بود و با ایجاد زمینه های توسعه حرفه ای در نو معلمان زمینه توسعه هر کدام از این مضمون ها نیز فراهم خواهد شد. لازم به ذکر است که هر کدام از این مضامین دارای مولفه هایی است که در بالا به آن ها اشاره شد تحقق این مولفه ها باعث ایجاد شکوفایی مضامین شده و زمینه توسعه حرفه ای را محقق می سازد، از این رو سازمان آموزش و پرورش باید این چهار دسته از نیازها را در اولویت کاری خود قرار دهد تا زمینه توسعه حرفه ای و بهبود کیفیت آموزش را فراهم سازد. در نهایت چهار دسته از عوامل به عنوان نیازهای اولیه از ای پژوهش استخراج گردید که شامل، عوامل فردی، عوامل اجتماعی، عوامل حرفه ای و عوامل سازمانی است که با نتایج پژوهش های صبا قدحی و همکاران(2020)، کریس تورس و جنی وینر (2019) و لیزا گایخورست و همکاران (2017) هم پوشانی دارد نتایج حاکی از آن است که هر کدام از این عوامل خود زمینه ای برای تحقق سایر عوامل می باشد و خو نیز زمینه ای برای تحقق توسعه حرفه ای است از این رو بین عوامل چهارگانه یاد شده رابطه دو سویه برقرار است یعنی هر عامل بر سه عامل دیگر تاثیر گذار بوده و از آن ها نیز تاثیر می پذیرد و محقق شدن هر عامل گامی در جهت رشد توسعه حرفه ای است از این رو عوامل نیز رابطه ای دو سویه با توسعه حرفه ای دارند هرچه این عوامل محقق شود باعث رشد توسعه حرفه ای می گردد و هرچه توسعح حرفه ای فردی و در بعد اجتماعی شکل بگیرد زمینه تحقق این عوامل نیز میسرتر می شود.