فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: انطباق برنامه درسی آموزش عالی با اقتضائات عصر حاضر منجر به توسعه دانش، مهارت‌ها و نگرش‌های یادگیرندگان و توسعه شخصیت حرفه‌ای آنان می‌شود. در میان اقتضائات جدید یادگیری، توجه به مهارت‌های نرم در برنامه درسی برجسته شده و توانسته از محرک‌های اصلی توفیق برنامه‌های آموزشی معلمان باشد و زمینه استفاده حداکثری دانشجومعلمان از دستاوردهای خود در دانشگاه و موفقیت در شغل و زندگی آینده آنان را فراهم آورد. مهارت‌های نرم به مثابه ابزاری جهت تکمیل و به‌کارگیری مهارت‌های سخت به شایستگی‌های غیرفنی و غیرآکادمیک اطلاق می‌شود که از عملکرد حرفه‌ای افراد در محیط‌های شغلی و یا زمینه‌های اجتماعی پشتیبانی می‌کند و به‌عنوان زیر مجموعه‌ای از مهارت‌های عمومی جزء اساسی‌ترین و ضروری‌ترین مهارت‌ها برای موفقیت حرفه‌ای قلمداد می‌شود به‌طوری که زمینه کاربرد یکپارچه دانش و مهارت‌های حرفه‌ای معلمان را فراهم می‌کند. هدف پژوهش حاضر، مطالعه پدیدارشناسانه ادراک دانشجومعلمان از چگونگی توسعه مهارت‌های نرم در برنامه درسی دانشگاه فرهنگیان است.مواد و روش‌ها: این پژوهش با رویکرد کیفی و از نوع پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. از آنجا که نگارندگان در پی شناخت پدیده مورد پژوهش از طریق تفاسیر به دست آمده از تجارب زیسته دانشجومعلمان بودند، روش مذکور جهت روشن‌سازی و توصیف دقیق و عمیق روایت‌ها به‌عنوان بهترین روش گردآوری اطلاعات انتخاب شد. شرکت‌کنندگان؛ دانشجومعلمان رشته آموزش ابتدایی ورودی سال‌های 1400-1398 دانشگاه فرهنگیان (پردیس دخترانه شهید هاشمی‌نژاد مشهد) بودند که 25 نفر از آنان به‌طور هدفمند انتخاب شدند. به‌منظور گردآوری داده‌ها از مصاحبه نیمه‌ساختارمند به صورت حضوری در طول بازه زمانی 20 تا 45 دقیقه‌ای استفاده شد. جهت تحلیل و اعتباریابی داده‌های پژوهش از روش هفت مرحله‌ای کلایزی استفاده شد به نحوی که پس از مطالعه متن مکتوب مصاحبه‌ها و مقایسه مداوم مفاهیم و عبارات موجود در آن‌ها، کدهایی معنایی استخراج و انتخاب شدند و سپس کدهای انتخاب شده، در جهت تدوین و سازماندهی مضامین، مفهوم‌بخشی و سپس طبقه‌بندی شدند. به‌منظور تأمین و تضمین کیفیت و صحت نتایج پژوهش نیز روش اعتمادپذیری لینکلن و گوبا (1985) مورد استفاده قرار گرفت.بحث و نتیجه‌گیری: در مجموع، 4 مضمون اصلی و 15 زیر مضمون شناسایی شد که نشان داد عناصر برنامه درسی دانشگاه فرهنگیان نقش مهمی در توسعه مهارت‌های نرم ایفا می‌کنند.  نتایج پژوهش حاضر نشان داد که روش‌های تدریس استادان، محتوا، مواد و منابع یادگیری، دوره‌های کارورزی و محیط دانشگاه فرهنگیان از عناصر مؤثر در توسعه مهارت‌های نرم دانشجومعلمان می‌باشند. فعالیت‌های یاددهی و یادگیری از بسترهای مهم و مؤثر در توسعه مهارت‌های نرم است که از طریق روش‌ها و راهبردهای آموزشی و اجرای روش‌های تدریس متعدد و متناسب از قبیل؛ روش‌های تدریس پروژه‌محور، تجربه‌محور، آزمایش‌محور و تعامل‌محور به آموزش دانش و محتوا و پرورش مهارت‌ها می‌پردازد. منابع، مواد، وسایل و ابزارهای آموزشی نیز از عناصر مهم برنامه درسی است که تسهیل‌گر فرایند انتقال محتوای آموزشی و ضامن تقویت مهارت‌ها است که از طریق ارائه دروس عملی، کارگاهی و مهارتی پیگیری می‌شود. دوره‌های کارورزی نیز از طریق مجموعه‌ای از اقدامات، تعاملات، تجربیات و مشاهدات آموزشی بستر غنی برای ایجاد و تقویت مهارت‌های نرم آنان به وجود می‌آورد. حضور دانشجومعلمان در محیط دانشگاه و تعامل با عناصر علمی، اجتماعی و عاطفی موجود در محیط نیز تأثیرات قابل ملاحظه‌ای بر یادگیری و توسعه مهارت‌های نرم آنان دارد. به عبارتی دیگر، با استفاده از روش‌های عملی، تجربی و آزمایشی، تعاملی و تاملی، عملی و کارگاهی که دانشجومعلمان در اثر حضور در کلاس درس دانشگاه و مطالعه مواد و منابع یادگیری تخصصی آموزش می‌بینند و یا در خلال دوره‌های کارورزی و زندگی دانشجویی تجربه می‌کنند، امکان توسعه این مهارت‌ها برای آنان فراهم می‌شود.