فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسأله اصلی این مقاله توصیف سازوکارها و پیامدهای فرایند روان‌شناسی‌سازی است. مقاله استدلال می‌کند این فرایند حاصل مناسبات اقتصادسیاسی کلان است اما مکانیسم‌ها و پیامدهای آن با استفاده از سازوکارهای روان‌شناسی پنهان می‌شود. برای نشان دادن اوصاف این پدیده، برنامه گفتگو محور «کتاب‌باز» تلویزیون مورد تحلیل گفتمان قرار گرفته است. گزاره‌های مرکزی شش برنامه‌ی پایانی معرفی کتاب در این برنامه، پذیرش وضع موجود و تحمل آن، تشویق افراد برای رفع از خودبیگانگی، انعطاف ذهنی برای همراهی با تغییرات جهان، کاستن از حرص و طمع برای مهار سرمایه‌داری، نافرمانی برای گسترش بازار و رفع موانع ذهنی سازگاری با وضع موجود، همگی در راستای روان‌شناسی‌سازی و تغییر فردی برای انطباق با جریان‌های سیال بازار است. این مقاله نتیجه‌ می‌گیرد تقلیل مشکلات کلان به فرد با سیاست‌زدایی و اقتصادزدایی از وضع موجود، پدیده‌ها را به فرد تقلیل می‌دهد و مناسبات کلان را توجیه کرده و مشروعیت می‌بخشد که در خدمت نئولیبرالیسم به مثابه نظم مسلط جهان است. از این رهگذر فرایند سلطه بدیهی انگاشته شده و تعمیق می‌شود و تنها راه مواجهه با آن تجهیز فرد به مهارت‌های بقا در این رقابت فرساینده و در نتیجه تبرئه سیستم است.