فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: دغدغه مهم داوطلبان و خانواده‌ها طی دوران مدرسه آمادگی برای حضور در آزمون سراسری و موفقیت در این آزمون است. کنکور علاوه بر اینکه می‌تواند آینده شغلی و وضعیت مالی متقاضیان را شکل دهد، می‌تواند به‌طور قابل توجهی بر موقعیت اجتماعی و زندگی شخصی آن‌ها نیز تأثیر بگذارد. چالش‌ها و آسیب‌های طرح قبلی سنجش و پذیرش دانشجو در قالب کنکور، شورای عالی انقلاب فرهنگی را بر آن داشت تا براساس مصوبه «سیاست‌ها و ضوابط ساماندهی سنجش و پذیرش متقاضیان ورود به آموزش عالی»، اصلاح نظام سنجش و پذیرش دانشجو را در دستور کار قرار دهد. تغییرات طرح جدید سنجش و پذیرش دانشجو به دلیل نوپا بودن این طرح، قطعاً مزایا و چالش‌هایی به دنبال خواهد داشت که می‌تواند بر موفقیت تحصیلی و زندگی آینده دانش‌آموزان تأثیر بگذارد. بر این اساس، این پژوهش با هدف تبیین چالش‌ها و مزایای روانشناختی-اجتماعی طرح جدید سنجش و پذیرش دانشجو و تأثیر سوابق تحصیلی بر ورود به دانشگاه انجام شد.مواد و روش‌ها: در پژوهش حاضر از رویکرد کیفی و از روش تحلیل محتوای عرفی استفاده شد. مشارکت‌کنندگان در این پژوهش، 22 نفر از دبیران، مشاوران تحصیلی، دانش‌آموزان و والدین بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند ملاک‌مدار انتخاب شدند. معیارهای ورود به پژوهش، دبیران و مشاوران‌ تحصیلی بودند که در دوره متوسطه دوم فعالیت دارند، والدین و دانش‌آموزانی که در کنکور 1403 و 1404 شرکت می‌کنند. برای جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز، مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته و با طرح پرسش باز در بازه‌ی زمانی 40 تا 60 دقیقه انجام شد. مصاحبه با یک سؤال کلی دربارة چالش‌ها و تأثیرات طرح جدید سنجش و پذیرش دانشجو شروع و سؤالات بعدی با توجه به توصیفات ارائه شده توسط شرکت‌کنندگان در طول مصاحبه، برای دست‌یابی به اطلاعات عمیق‌تر پرسیده شد. فرایند انجام مصاحبه و جمع‌آوری داده‌ها تا زمان اشباع داده‌ها ادامه یافت. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش هفت مرحله‌ای کلایزی استفاده شد. به این منظور، بعد از پایان هر مصاحبه، محتوای آن‌ها به صورت کامل تایپ و کدگذاری باز (اولیه) داده‌ها به‌منظور استخراج مفاهیم اولیه (زیرمقوله‌ها) انجام شد. پس از انجام همه مصاحبه‌ها و استخراج کدهای اولیه، اقدام به کدگذاری محوری و استخراج مفاهیم و سپس ترکیب مفاهیم، مقوله‌بندی و انتخاب تم شد.بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به تحلیل مصاحبه‌های انجام شده، چهار تم شامل آسیب‌شناسی طرح پیشین پذیرش، چالش‌های فرایندی تحقق اهداف تعیین شده در طرح جدید، مزایای پیاده‌سازی طرح جدید و ملاحظات پیشنهادی بهبود وضعیت موجود در قالب 18 مقوله شناسایی شد. تغییر طرح قبلی سنجش و پذیرش کنکور به طرح جدید، تأثیرات مطلوبی بر آموزش دانش‌آموزان در جهت یادگیری عمیق و فعال، بهبود کیفیت آموزش معلمان، دستیابی به اهداف یادگیری، ارتقای سطح کیفی و کسب مهارت‌های لازم دارد. اصلاحات در سیستم آموزشی اجتناب‌ناپذیر است و باید اطمینان حاصل شود که همه دانش‌آموزان مشتاق، از فرصت‌های برابر برای یادگیری برخوردار هستند. به عبارت دیگر، دانش‌آموزان نباید به دلیل نابرابری‌های مالی، اقتصادی، جنسیتی و اجتماعی کنار گذاشته شوند. بر همین اساس، فراهم‌سازی شرایط و بستر اجرای موفق مصوبه، به نظر از ضروری‌ترین اقداماتی است که باید مورد توجه مسئولین آموزشی قرار گیرد. با توجه به نوپا بودن طرح جدید سنجش و پذیرش دانشجو ضروری است زیرساخت‌های لازم جهت اجرای طرح جدید همچون طراحی سؤالات استاندارد، برگزاری آزمون‌های داخلی استاندارد در مدارس، رفع چالش‌های برگزاری آزمون‌های نهایی، نظارت بر فرایند اصلاح اوراق، ضرورت بازنگری در فرایند محاسبه تراز و اختصاص اعتبارات لازم مورد توجه قرار گیرد. جهت تسهیل شرایط تحقق اهداف مصوبه جدید، هماهنگی بین معلمان جهت اتخاذ روش‌های نوین ‌تدریس و آموزش اصولی می‌تواند راهگشا باشد که این امر از طریق برگزاری دوره‌های توانمندسازی معلمان و تربیت مشاوران خبره در حوزه هدایت تحصیلی و کنکور امکان‌پذیر است. با توجه به برخی چالش‌های فرهنگی و اقتصادی والدین و سردرگمی اکثر داوطلبان، بهتر است معلمان شیوه‌های انگیزشی مناسبی جهت حمایت دانش‌آموزان اتخاذ کنند. برنامه‌های آموزش و آگاه‌‌سازی والدین از طریق فراهم کردن اطلاعات مناسب درباره شرایط دانش‌آموزان و نحوه رفتار با آن‌ها و آموزش روش‌های مدیریت استرس به دانش‌آموزان جهت کسب توانایی رویارویی با شرایط جدید و تاب‌آوری بالا به دانش‌آموزان نیز مورد توجه قرار گیرد.