فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: اثربخشی هر تغییری در نظام آموزش وپرورش مستلزم پذیرش برنامه، توانمندی اجرای آن از سوی عاملان اجرا، فراهم‌سازی بسترهای لازم برای برخورد با موانع بر سر راه، ارزیابی و رتبه‌بندی برای تحقق اهداف برنامه سازمانی است. علاوه بر این موارد، هیچ یک از نظام‌های رتبه‌بندی را نمی‌توان به‌طور کامل بدون عیب و نقص دانست؛ زیرا دسترسی به یک نظام جامع و کارآمد که تمامی جنبه‌ها و رسالت‌های آموزش و پرورش را در نظر داشته باشد، کاری بسیار دشوار است؛ از اینرو نظام‌های رتبه‌بندی همواره با چالش‌های جدی روبه رو هستند که شناسایی آن‌ها از دید مخاطبان آن، تأثیر بسزایی در ارائه استراتژی‌های مناسب به همراه دارد. لذا پژوهش حاضر با هدف آسیب‌شناسی نظام رتبه‌بندی معلمان انجام شد.مواد و روش‌ها: در این پژوهش از روش کیفی و رویکرد پدیدارنگاری مبتنی بر پارادایم تفسیرگرایی استفاده شد. جامعه آماری پژوهش حاضر کادر ستادی ادارات آموزش و پرورش، مدیران، معاونین، معلمان و همه افراد درگیر با رتبه‌بندی معلمان در استان خراسان جنوبی بود. نمونه‌گیری با استفاده از روش نمونه‌گیری نظری (غیراحتمالی) و هدفمند بوده است. براین اساس با 15 نفر مصاحبه انجام شد. به منظور گردآوری داده‌ها از مصاحبه عمیق و اکتشافی استفاده شد. داده‌های بدست آمده با استفاده از روش کلایزی تحلیل شدند. به‌منظور اعتباریابی یافته‌های پژوهش از درگیری طولانی‌مدت یا غرقه‌سازی، تائید به‌وسیله افراد مورد مطالعه و پرسش و جستجوگری از همکاران و هم‌چنین به‌منظور اطمینان از پایایی روش‌های کدگذاری توسط کدگذار دوم و بازکدگذاری توسط پژوهشگر بکار گرفته شد.بحث و نتیجه‌گیری: برمبنای تحلیل یافته‌های پژوهش، آسیب‌شناسی نظام رتبه‌بندی معلمان در 5 مقوله ثانویه شامل مشکلات فراسازمانی و نارضایتی اجتماعی (4مقوله اولیه)، ضعف نگرش راهبردی و توسعه‌محور (3 مقوله اولیه)، چالش‌های اجرایی و ساختاری نظام رتبه‌بندی معلمان (10 مقوله اولیه)، چالش‌های اساسی نظام رتبه‌بندی (7مقوله اولیه) و پیامدهای رتبه‌بندی معلمان (7 مقوله اولیه) شناسایی شد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد سهم پایین آموزش و پرورش از بودجه کشور، مشکلات معیشتی معلمان و تنزل منزلت معلمان و مصاحبه مسئولین و جو روانی علیه فرهنگیان، نگاه صرفا اقتصادی به رتبه‌بندی، عدم نگاه به رتبه‌بندی به‌عنوان عامل توسعه معلمان و عدم قبول رتبه کسب شده توسط معلمان، عدم ابلاغ ایتم ها در اول خدمت، ضعف تناسب، یکنواختی و ابهام در شاخص‌ها و معیارهای رتبه‌بندی عملکرد، اجرای مقطعی رتبه‌بندی معلمان، ضعف برنامه آموزش ارزیابان، تخصیص نامناسب ارزیابان، ضعف آموزش و آگاه‌سازی معلمان در زمینه فرایند رتبه‌بندی و سیستم‌ها، عدم اجرای رتبه‌بندی برای نیروهای اداری، ساز و کارها و ابزارهای نامناسب ارزیابی، ضعف امکان صحت‌سنجی دقیق مدارک بارگذاری شده و ضعف امکانات و منابع برای رتبه‌بندی، فرسایشی شدن فرایند رتبه‌بندی، ضعف رعایت اخلاق حرفه‌ای در فرایند رتبه‌بندی معلمان، خطاهای ارزیابی، نبود نظام پایش و ارزیابی فرایند رتبه‌بندی، عدم ارائه بازخورد مناسب به معلمان و مسائل مرتبط با زیرساخت فناوری و نظام ارزیابی عملکرد ناکارآمد معلمان، عدم تحقق اهداف رتبه‌بندی معلمان، هدر رفت منابع در آموزش و پرورش، مدرک‌گرایی معلمان، سوق دادن معلمان به سمت مدرک‌گرایی، مدرک‌سازی و کذب، تضعیف کادر اداری آموزش و پرورش، احساس نابرابری و عدم عدالت سازمانی، کاهش رضایت و تعهد شغلی و تنزل منزلت و جایگاه معلمان در جامعه از آسیب‌های نظام رتبه‌بندی معلمان می‌باشند. در نهایت بر مبنای یافته‌های پژوهش پیشنهاداتی را می‌توان در راستای بهبود طرح رتبه‌بندی معلمان پیشنهاد کرد: مشخص کردن دقیق استاندارد شغلی و ابلاغ آن به معلمان و تدوین شاخص‌ها و معیارهای رتبه‌بندی بر مبنای استاندارد شغلی؛ اصلاح و بهبود شاخص‌ها و معیارهای رتبه‌بندی معلمان و تعیین شاخص‌ها و معیارهای متناسب و جامع؛ تربیت ارزیابان حرفه‌ای متناسب با روند ارزیابی و اصلاح شیوه تخصیص ارزیابان؛ ترکیب نظام رتبه‌بندی معلمان با نظام‌های توسعه حرفه‌ای معلمان؛ بهبود زیرساخت فناورانه و ارائه آموزش مناسب به معلمان؛ تغییر ساز و کارهای ارزیابی و استفاده از شیوه‌های ارزیابی جدید نظیر کانون‌های ارزیابی و توسعه.