فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پژوهش کیفی حاضر که با هدف تبیین مدیریت آموزشی اسلامی در پرتو نهج‌البلاغه انجام شده، درصدد است تا مدیریت آموزشیِ مورد قبول حضرت علی (ع) را معرفی نماید چرا که رسالت مدیریت آموزشی اسلامی هدایت نظام آموزشی در مسیر تربیت انسانی متدین و مسئولیت‌پذیر، جمع‌گرا و انتخابگر، دانا و توانا و متخلق به اخلاق اسلامی است. با نظرداشت به این رسالت، مدرسه یک محیط صرفاً آموزشی نیست بلکه با استناد به سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و دیگر منابع علمی، مدرسه یک نهاد فرهنگی ویژه به‌منظور تربیت صحیح دانش‌‌آموزان، کشف استعدادها، هدایت متوازن روحی و جسمانی و نیز رشد معنوی آنان است تا همسو با ساحت‌های؛ اعتقادی، عبادی و اخلاقی، زیباشناختی و هنری، اقتصادی و حرفه‌ای، علمی و فناورانه تعلیم و تربیت؛ اصول اخلاقی و ارزشی، حفظ کرامت و حقوق انسان‌ها،... روحیه تعاون و سازگاری اجتماعی را در فراگیران نهادینه کند.مواد و روش‌ها: این پژوهش کیفی با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. جامعة پژوهش، 91 کتاب نهج‌البلاغه «به زبان فارسی 55 ترجمه، انگلیسی 13 ترجمه، و دیگر 23 ترجمه» و نمونه آن، با توجه به نظر پاتون مبنی بر قاعده‌مند نبودن تعیین نمونه در پژوهش کیفی، ترجمة دشتی بوده که از طریق نمونه‌گیری هدفمند تا مرز اشباع نظری انتخاب گردید. ابزار جمع‌آوری داده‌ها؛ خطبه‌ها، نامه‌ها، حکمت‌ها، و غرائب‌الکلام نهج‌البلاغه است. تحلیل داده‌ها با دو روش «قالب مضامین» و «شبکة مضامین» به‌صورت دستی و با نرم‌افزار Nvivo10 انجام گردید. برای روایی‌سنجی با بهره‌گیری از روایی محتوایی، از حافظان و اساتید نهج‌البلاغه برای تأیید و صحت کلیت و اجزای متن نهج‌البلاغه نظرخواهی شد. تعیین پایایی با سنجش صحت مطالب و مفاهیم کلی نهج‌البلاغة از طریق صحت فرایند پژوهش، قابل فهم ‌بودن مطالب برای اساتید حوزه و دانشگاه و درک مفاهیم آن توسط مدرسین نهج‌البلاغه صورت گرفته است.بحث و نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش کیفی در 4 بُعد، 8 مؤلفه و 376 نشانگر مربوط به سؤال اول پژوهش شناسایی شده‌اند، این ابعاد عبارت‌اند از 1) آموزش و توسعة جهانی با دو مؤلفة علم‌آموزی و عقل‌گرایی که فرصت یادگیری را به یادگیرندگان برای ساختن دانش و کسب توانایی تفکر آنان فراهم می‌کند 2) پرورش و بالندگی با دو مؤلفة هدایت‌گری و توانمندسازی که به هدایتِ رشد همه‌جانبة شخصیتِ پرورش‌یافتگان و شکوفا کردن توانایی‌های بالقوه آنان می‌پردازد 3) پژوهش و تحول با دو مؤلفة ژرف‌اندیشی و عبرت‌‌پژوهی که فرایند رسیدن به راه‌حل‌ قابل اطمینان از طریق گردآوری، تحلیل و تفسیر داده‌ها است 4) سازمان و مدیریت با دو مؤلفة بنیادگرایی و کارکردمحوری که به مبانی و کارکرد مدیریت دوره‌های کلاسیک، نئوکلاسیک، و اسلامی می‌پردازد. با بهره‌گیری از خطبه‌ها، نامه‌ها، حکمت‌ها و غرائب‌الکلامِ نهج‌البلاغه دشتی جدول (1) برای تبیین مدیریت آموزشی اسلامی تنظیم گردید. برای پاسخ به سؤال دوم پژوهش، مدل مدیریت آموزشی اسلامی در پرتو نهج‌البلاغه طراحی شد که براساس یافته‌های سؤال اول در 4 بُعد و 8 مؤلفة دسته‌بندی شده و به‌صورت الگوی مفهومی پیشنهادی در شکل (1) ارائه گردیده است. نتایج نهایی حاصل از یافته‌های پژوهش که  پس از شناسایی و تحلیل 2730 کد اولیه، به 11 مضمون فراگیر، 20 مضمون سازمان‌دهنده و 74 مضمون پایه همراه با 623 نشانگر تبدیل گردیده و در جدول (3) نمایان گردید، با بهره‌گیری از شبکة مضامین در شکل (3) به تصویر کشیده شده تا روابط میان سطوح سه‌گانة مضامین بالا را بهتر نشان دهد. با جمع‌بندی پایانی پژوهش این نتیجه حاصل شد که «مدیریت آموزشی اسلامی، فرایندی است فرهنگی-اجتماعی به‌منظور بهینه‌سازی منابع انسانی، مادی، مالی و رسانه‌ای جهت اعتلاء و رشد همه‌جانبة جسمانی، عقلانی، عاطفی، اجتماعی، اخلاقی، ایمانی و هنریِ جامعة آموزشی و تحقق حیات طیبة فردی و عمومی براساس آموزه‌ها، زیرساخت‌ها و ارزش‌های اسلامی در مسیر تقرب به درگاه حق تعالی». در آخر پیشنهادهایی در دو بخش (پژوهشی و عملیاتی) ارائه شد، در بخش پژوهشی می‌توان به مطالعه تطبیقی مدیریت آموزشی اسلامی مبتنی بر نهج‌البلاغه با مکاتب مدیریت نوین اشاره نمود و در بخش عملیاتی می‌توان به قراردادن موضوعات مرتبط با مدیریت آموزشی اسلامی با رویکرد علوی در اولویت‌های پژوهش دو نهاد آموزش عالی و عمومی، طراحی و تدوین رشتة مدیریت‌ آموزشی اسلامی علوی‌محور، تعبیه دورة بازآموزی مدیریت آموزشی اسلامی در پرتو نهج‌البلاغه برای مدیران مدارس و برگزاری گردهمایی تخصصی مدیریت آموزشی اسلامیِ علوی اشاره کرد.