فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: درس کارورزی در رشته آموزش دانش‌آموزان با نیازهای ویژه، به‌عنوان یکی از ارکان اصلی تربیت معلمان متخصص، نقشی حیاتی در آماده‌سازی آنان برای مواجهه با چالش‌های خاص این گروه از دانش‌آموزان ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف شناسایی چالش‌های پیش‌روی دانشجومعلمان رشته آموزش با نیازهای ویژه در دوره‌های کارورزی دانشگاه فرهنگیان و ارائه پیشنهاداتی جهت بهبود این برنامه، بر اساس تجارب زیسته آنان انجام شده است..مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از رویکرد کیفی و استراتژی پدیدارشناسی از نوع کلایزی استفاده کرده است. میدان پژوهش شامل دانشجومعلمان رشته آموزش دانش‌آموزان با نیازهای ویژه در دانشگاه فرهنگیان کردستان، پردیس بنت‌الهدی صدر سنندج در سال تحصیلی 1404-1403 بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شد و ابزار جمع‌آوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته محقق‌ساخته بود. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد تحلیل قرار گرفتند.بحث و نتیجه‌گیری:  یافته‌های پژوهش در سه بخش اصلی ارائه گردید: 1. نقاط قوت کارورزی در این رشته، 2. چالش‌های موجود که به سه دسته تقسیم شدند: نواقص در تخصص و پشتیبانی راهنمایان آموزشی (استاد راهنما و معلم راهنما)، چالش‌های محیطی، روانی و منابع این رشته و محدودیت‌های عملی و فرصت‌های آموزشی برای کارورزان، 3. راهکارها برای بهبود کیفیت دروس کارورزی. دوره‌های کارورزی در رشته آموزش دانش‌آموزان با نیازهای ویژه، به‌دلیل پیچیدگی‌های خاص دانش‌آموزان استثنایی و محیط‌های آموزشی آن‌ها، با چالش‌های عمیق و چندبعدی همراه است. این امر کارورزی در این رشته را با سایر رشته‌ها متمایز می‌کند؛ چراکه معلمان باید علاوه بر تسلط بر مهارت‌های تدریس عمومی، درک عمیقی از آسیب‌شناسی روانی، اصول بازتوانی و مداخلات رفتاری داشته باشند. همچنین، تعامل نزدیک و پایدار با دانش‌آموزان، نیازمند توانایی‌های تخصصی در مدیریت رفتارهای خاص و نیازهای عاطفی این کودکان است. نتایج پژوهش بر اهمیت ارتقای دانش و مهارت‌های بالینی معلمان تأکید دارد. این ارتقا تنها از طریق تعامل مداوم با مراکز تخصصی و تیم‌های چندرشته‌ای از جمله گفتاردرمانگران، روان‌شناسان و کاردرمانگران امکان‌پذیر است. چالش‌های ساختاری همچون کمبود امکانات و زیرساخت‌های مناسب، عدم پیگیری منسجم و نبود معلمان متخصص، منجر به کاهش اثربخشی فرآیند کارورزی می‌شود. برای ارتقای کیفیت آموزش در این حوزه، ضروری است که دانشگاه‌ها و مدارس ویژه به‌طور یکپارچه عمل کرده و فرآیندهای ارزیابی و بازخورد به‌صورت مستمر بهبودیابد. این امر می‌تواند دانشجومعلمان را هم از نظر دانش نظری قوی سازد و هم توانایی عملی لازم برای مواجهه با چالش‌های این حوزه را در آنان تقویت نماید.