بازخوانی بیست و هفت‌قطعه از سروده‌های عالمتاج قائم‌مقامی از منظر حقوق زنانه و بازیابی نقش راستین همسرش علی‌مرادخان بختیاری

نویسندگان

1 هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدهٔ علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

doi
10.30465/copl.2025.51785.4277
چکیده

عالمتاج قائم‌مقامی، شاعری از خاندان قائم مقام فراهانی در دوره‌ی مشروطه بود و آموزش و پرورش ابتدایی‌اش در خانه‌ی پدری سر و سامان داده شد. او در شانزده‌سالگی به ازدواج مردی‌چهل‌ساله از مردان جنگ‌جوی بختیاری درآمد. هرچه این‌مرد دل در گرو مبارزه و جنگ‌جویی و شکار و حماسه و کوهستان داشت، عالمتاج دل در گرو هنر و ادبیات و رمانتیسمی داشت که از گوهر ذاتی‌اش می‌جوشید. این‌اختلاف شخصیّت، به نزاع خانوادگی و سرانجام به جدایی منجر گردید. این‌زن و شوهر، هردو در تاریخ و ادبیات دوره‌ی مشروطه، دارای اهمیّت‌های قابل توجهی بوده‌اند که به نظر نگارنده‌ی این‌مقاله، آن‌اهمیّت چنان که باید، برجسته نشده و در معرض نگاه تاریخ‌دانان و منتقدان ادبیات؛ به ویژه ادبیات بیداری زنان، واقع نشده است. نویسنده‌ی این‌مقاله، با روش تحلیل تاریخ و تحلیل محتوای شعر عالمتاج که به ژاله تخلص جسته، نقش هردوشخصیّت را در دوره‌ی مشروطه، چه از نظر تاریخی و چه از نظر ادبی، بسیار قابل توجه دیده و برای اثبات ادعای خویش، به بازخوانی سروده‌های ژاله، رو آورده است.