برآورد تقاضای سفر بین‌شهری با استفاده از داده‌های تلفن همراه (مطالعه موردی: شهرستان‌های تهران و شهریار)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی و برنامه‌ریزی حمل‌ونقل، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، ایران

2 کارشناس ارشد، گروه مهندسی و برنامه‌ریزی حمل‌ونقل، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، ایران

3 استاد، گروه برنامه‌ریزی حمل‌ونقل، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، ایران

doi
10.22119/jte.2024.424005.2690
چکیده

امروزه سازمان‌ها و نهادهای گوناگون با توجه به نیازهای موجود، به‌طور پیوسته در حال ثبت و نگهداری حجم انبوهی از داده‌ها هستند که موجب پیدایش منابعی غنی از کلان داده‌ها شده است. در سال‌های اخیر با توجه به مطالعات وسیع صورت گرفته بر روی کلان داده‌ها، این امکان فراهم‌شده است که به‌صورت مؤثر در زمینه‌های مختلف برنامه‌ریزی حمل‌ونقل و استخراج پارامترهای مربوط به سفر افراد مورداستفاده قرار گیرند. در همین راستا، توسعه و فراگیری سریع شبکه‌های مخابراتی و از طرفی افزایش ضریب نفوذ تلفن همراه موجب ایجاد منابعی از داده‌های ارزشمند در خصوص جابجایی افراد بین مکان‌های مختلف و در بازه‌های زمانی گوناگون شده است. به همین جهت، در این پژوهش تلاش شده است که با به‌کارگیری داده‌های ثبت‌شده کاربران تلفن‌ همراه، برآورد تقاضای سفر بین دو شهرستان تهران و شهریار به تفکیک اهداف گوناگون صورت گیرد. برای این منظور، مبدأ و مقصد سفرها از طریق الگوریتم‌های خوشه‌بندی مکانی-زمانی شناسایی و همچنین با در نظر گرفتن پنجره‌های زمانی مرتبط، محل فعالیت‌های اصلی افراد مشخص شدند. یکی از وجوه تمایز این مطالعه، استفاده از رویکرد دومرحله‌ای برای تعمیم جابجایی‌ها بر اساس جمعیت شهرستان‌ها و ضریب نفوذ تلفن همراه است. در ادامه به‌منظور ارزیابی نتایج، الگوهای جابجایی برآوردشده بین شهرستان‌های موردمطالعه از استان تهران با داده‌های ترددشمارها مقایسه شده است که نتایج آماری معنادار ضرایب همبستگی پیرسون بیش از 0/9 و و P-value کمتر از 0/05 به‌دست‌آمده‌اند. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده این امکان وجود دارد که از داده‌های تلفن همراه در تحلیل‌های حمل‌ونقلی ازجمله برآورد تقاضای سفر بین مبادی و مقاصد مختلف در سطح کلان و با ضریب اطمینان بالا بهره گرفت.