فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و هدفزمین‌های مارنی در مناطق خشک و بیابانی نسبت به فرسایش بسیار حساس است و از جمله منابع مهم تولید رسوب به شمار می‌روند. پژوهش‌ها نشان داده‌است که ارتباطی بین ویژگی‌های خاک شناسی مارن‌ها و شکل‌های مختلف فرسایش وجود دارد. در برخی از رخنمون‌های مارنی، گونه‌های مرتعی ویژه‌ای به‌طور چشم‌گیری رشد و نمو یافته‌اند که سبب مهارکردن فرسایش و پایداری خاک می‌شود. برای درک بهتر وضعیت این زیست‌بوم‌ها، این پژوهش با هدف شناسایی گونه‌های گیاهی استقراریافته و بررسی ارتباط بین ویژگی­ های فیزیکی و شیمیایی مارن‌های منطقه سمیرم در سه نوع فرسایش سطحی، شیاری و آبراهه‌ای انجام شد.مواد و روش‌هامنطقه سمیرم از جمله مناطق مارنی است که در طرح طبقه‌بندی و تعیین شاخص‌های فرسایش‌پذیری مارن‌های استان اصفهان، برای انجام این پژوهش انتخاب شد. برای ارزیابی وضعیت فرسایش در سه شکل فرسایش سطحی، شیاری و آبراهه‌ای در واحدهای یکسان مارنی و مناطق فاقد پوشش، فرم BLM تکمیل شد. در مرحله‌ی بعد در واحدهای یکسان مارنی با سه نوع فرسایش، سه نمونه خاک از عمق 20 - 0 سانتی‌متر در سه تکرار برداشت شد. ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک شامل بافت، EC، N، P، K، SAR، OC، CEC، CaSO4 ، pH،T.N.V  و CaCO3 اندازه‌گیری شد. برای بررسی پوشش‌ گیاهی در منطقه‌ی پژوهش پس از تهیه‌ی فهرست گونه‌های گیاهی منطقه، ویژگی‌های پوشش‌ گیاهی شامل درصد تاج‌پوشش و تراکم به تفکیک گونه‌های گیاهی و همچنین درصد سنگریزه و لاشبرگ اندازه‌گیری و یادداشت شد. تجزیه ‌و تحلیل آماری داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SAS در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد. مقایسه میانگین‌های ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی‌ خاک بر پایه‌ی آزمون LSD انجام شد. تحلیل همبستگی بین ویژگی‌های خاک و پوشش ‌گیاهی نیز به‌وسیله‌ی نرم‌افزار آماری R انجام شد.نتایج و بحثنتایج نشان داد فرسایش‌پذیری زمین‌های مارنی با پوشش ‌گیاهی در مقایسه با مناطق فاقد پوشش‌ گیاهی وضعیت بهتری داشت. خاک تثبیت‌شده در عرصه فرسایش آبراهه‌ای، نیتروژن، فسفر و موادآلی بیشتری داشت و در مقایسه با دو نوع فرسایش دیگر، پوشش‌ گیاهی نیز بهتر بود. نتایج همبستگی بین ویژگی ­های فیزیکی و شیمیایی خاک و پوشش‌ گیاهی نشان داد که عامل تاج‌پوشش‌ گیاهی با 95% گچ و 86% شن همبستگی داشت. گونه‌ی گیاهی غالب در فرسایش سطحی، گونه‌یDc.  Astragallus cephalantus، در فرسایش شیاری، گونه‌ی Cousinia cylindracea Bioss. و در فرسایش آبراهه‌ای گونه‌یMelderis.  Elumus gentry به‌ترتیب 34/2، 33/3 و 22/05% بیشترین ترکیب تراکم و تاج‌پوشش‌ گیاهی را در منطقه داشتند. شکل رویشی پهن برگان علفی در هر سه نوع فرسایش بیشترین درصد تراکم و تاج‌پوشش را داشتند.نتیجه ­گیری و پیشنهادهانتایج این پژوهش در راستای استقرار گونه‌های مناسب در آبرفت‌های مارنی با شرایط اقلیمی مشابه می‌تواند به‌عنوان دستاوردی نوین برای جلوگیری از فرسایش خاک مدنظر قرار گیرد.