فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دوسویگی اصطلاحی است که باختین در نظریۀ چندصدایی خود مطرح کرده است. در این رویکرد صدای نویسنده در رمان اهمیت دارد که آن را به‌صورت سبک‌برداری، نقیضه، گفتمان شفاهی و گفتمان جدل پنهانی نشان می‌دهد. در نوشتار حاضر، این رویکرد به شیوه‌ای تطبیقی در دو رمان دوشنبه‌های آبی ماه نوشتۀ محمدرضا کاتب و این ناقوس مرگ کیست اثر ارنست همینگوی بررسی می‌شود. روش پژوهش توصیفی – تحلیلی و بر مبنای اسناد کتابخانه‌ای است و در پی پاسخ به این مسئله است که نویسندگان در این دو رمان چگونه دیدگاه‌های ایدئولوژیک خود را در متن منعکس کرده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در سبک‌برداری هر دو نویسنده از شیوۀ نام‌گذاری شخصیت‌ها استفاده کرده‌اند، با این توضیح که نام‌گذاری کاتب دلالت بر جایگاه قهرمانانۀ بابا دارد و نام‌گذاری همینگوی دلالت سیاسی دارد. در رمان کاتب، نقیضه به صورت رفتار رندانۀ تیربارچی در فضای جبهه نمود دارد که در تعارض با وجهۀ مقدس جنگ است و در رمان همینگوی به صورت رفتار عاشقانۀ قهرمان در بحران جنگ. گفتمان شفاهی در رمان ایرانی نقاط ضعف بابا است که در متن طنین‌انداز است و در رمان آمریکایی چیستی کشتار در جنگ، و ارجحیت منافع حزب مطرح است. گفتمان جدل پنهانی در رمان کاتب به صورت صدای کاریزماتیک بابا در گفتمان مهندس حضور دارد، و در رمان همینگوی صدای کاریزماتیک پیلار و پابلوجریان دارد. همچنین گفتمان حزب جمهوری‌خواه در صدای رابرت حضور دارد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که ملاحظات فرهنگی نویسندۀ ایرانی و ملاحظات سیاسی نویسندۀ آمریکایی در لایه‌های پنهان متن قابل دریافت است.