فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیدایش ساختارگرایی تکوینی به‌عنوان یکی از روش‌های انتقادی قرن بیستم را نمی‌توان از توسعه نظریه‌های ادبی در آغاز همان قرن جدا کرد. در آن زمان، نوعی تضاد میان ساختارگرایی (که بر استقلال آثار ادبی تمرکز دارد) و جامعه‌شناسی ادبیات (که بر رابطه آثار ادبی با سایر عوامل خارج از اثر ادبی، مانند نویسندگان، جامعه و زمینه تاریخی تمرکز دارد)، وجود داشت. لذا ساختارگرایی تکوینی برای ایجاد پلی میان آن‌ها پدیدار شد. ساختارگرایی تکوینی توسط لوسین گلدمن، جامعه‌شناس فرانسوی توسعه داده شد. گلدمن در ایده خود نه‌تنها نظریه را توضیح می‌دهد، بلکه روش تحلیل آثار ادبی را نیز ارائه می‌دهد. بر اساس نظریۀ لوسین گلدمن، در این مقاله به تحلیل بازتاب مسائل اجتماعی در رمان دفاع مقدس در دهۀ ۸۰ و ۹۰ (رمان‌های «آتش به اختیار»، با «جام‌های شوکران»، «دا»، «سوران سرد»، «من زنده‌ام» و «فصل جوانی») و جهان‌بینی نویسندگان رمان‌های حاضر پرداخته شد. پژوهش به روش کیفی و مطالعۀ کتابخانه‌ای، نگاه کل‌نگرانه و ناشی از جهان‌بینی نویسنده در ترسیم رخدادهای زمان دفاع مقدس بررسی گردید و این نتیجه حاصل شد که آثار نویسندگان ادبیات دفاع مقدس، با هر نوع نگرش، برآمده از جامعه‌ای هستند که در آن زندگی می‌کنند و آثار آن‌ها مولود و محصول اجتماع است؛ آثار ادبی دوران دفاع مقدس، ترسیم­کننده تفکرات کلی جامعه است تا جهان­بینی خاص نویسنده. بازنمود فرهنگ‌عامه، وجود دیدگاه‌های متفاوت نسبت به جنگ و امور فرهنگی دفاع مقدس وضعیت کل جامعه را در جنگ نشان می‌دهد. رفتار تک‌تک افراد در رمان­ها انعکاسی از این کلیت جامعه است.